06.12.2023г. Адкрыты прагляд літаратуры “Асцярожна! СНІД”
16.03.2022г. Кніжная выстава “Творчае жыццё нашых ветэранаў”
04.03.2022г. Гучныя чытанні “Паэзіі цудоўны свет”
15.01.2022г. Літаратурнае знаёмства “Сэрца зямлі маёй” да 95-годдзя з дня нараджэння беларускай пісьменніцы Г.А.Васілеўскай
Панасевіч Леанід Міхайлавіч нарадзіўся 6 кастрычніка 1948 года ў вёсцы Жорнаўка Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Настаўнік вышэйшай педагагічнай катэгорыі, выдатнік народнай асветы Беларусі, свой працоўны шлях пачаў на Бераставіччыне настаўнікам у Пархімаўскай базавай школе. Потым стаў дырэктарам Сарасекскай сярэдняй школы, дзе таксама выкладаў гісторыю. Больш за 20 гадоў працаваў у Малабераставіцкай сярэдняй школе. Стварыў пры школе музейныя аддзелы: “Музей хлеба”, “Музей міра і сяброўства”. Асабістую ўвагу надаваў прадстаўленню школы на раённых і абласных семінарах. Менавіта ў Малай Бераставіцы ярка раскрыўся талент Леаніда Панасевіча як педагога і кіраўніка школьных мерапрыемстваў. За сваю плённую, шматгадовую працу Л.М.Панасевіч быў узнагароджаны Ганаровым знакам “Выдатнік народнай асветы БССР”. У 2022-2024 гг. працаваў навуковым супрацоўнікам народнага гісторыка-краязнаўчага музея “Вытокі” ДУА “Малабераставіцкая СШ”.
З дзяцінства захапляўся музыкай, асвоіў гульню на баяне. У вольны час стаў складаць песні, сачыняць музыку.На Бераставіччыне Л.М.Панасевіч атрымаў вядомасць як паэт-песеннік. З 2003 года выдаў больш за 10 зборнікаў вершаў і песеннікаў на рускай мове. Сярод іх: «Цените жизнь», «Моя осень вернётся с долгами дождей»(2013), «Возвращайтесь домой, шофера» і інш. У 2017 г. адбылася прэзентацыя зборніка вершаў «Давайте начнем всё сначала» Леаніда Панасевіча ў чытальнай зале Бераставіцкай раённай бібліятэцы імя В.М.Кавалеўскага. Аўтар сабраў свае песні пра каханне да жанчыны, пра маці, пра родны край і дом. У сваіх вершах і песнях Леанід Міхайлавіч шукае магчымасці паглыбіцца ў сутнасць пражытага і перажытага, імкнецца знайсці філасоўскае абагульненне таму, што стала яго жыццёвым крэда. Леанід Панасевіч добра бачыць прыгажосць жыцця і ўмела яго ажыццяўляе на паперы і ў музыцы.
Бібліяграфія
Л.М.Панасевичу – 65 лет. (Трудовой и творческий путь)// Бераставіцкая газета. – 2013. – 5 кастрычніка. С.5.
Гончарова С. В песнях должна быть душа.(Творческая встреча с Л.М.Панасевичем) / Светлана Гончарова //Бераставіцкая газета. – 2017. – 17 мая. С.4.
Нарадзіўся 9 верасня 1936 г. у вёсцы Верхаўляны Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Вышэйшую адукацыю атрымаў на гісторыка-філалагічным факультэце (рускае аддзяленне) Гродзенскага педагагічнага інстытута імя Янкі Купалы. Падчас вучобы ўзначальваў камітэт камсамола інстытута (1962-1963), працаваў лабарантам кафедры педагогікі. У 1964-1965 гадах, калі быў студэнтам дзённай формы навучання, загадваў вучэбнай часткай інстытута. Пасля заканчэння інстытута – асістэнт кафедры філасофіі і палітычнай эканоміі, аспірант кафедры дыялектычнага матэрыялізму Беларускага ўніверсітэта. Аспірантуру скончыў датэрмінова і ў 1970 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю “Развіццё У.І. Леніным марксісцкага вучэння аб практыцы як крытэрыі ісціны ў пазнанні сацыяльных з’яў”. У 90-я гады мінулага і пачатку гэтага стагоддзя прафесар С.А. Габрусевіч плённа працаваў на глебе нацыянальнай культуры. З’яўляўся членам Прэзідыума Беларускага Фонду культуры, старшынёй Гродзенскага абласнога аддзялення Беларускага Фонду культуры. У 1994-1995 гадах заснаваў і рэдагаваў гісторыка-культурны часопіс “Свіцязь”, у якім друкаваліся матэрыялы па гісторыі культуры Гродзеншчыны і культуры беларускага замежжа. Аўтар больш за 100 навуковых прац па тэорыі пазнання, тэорыі і гісторыі беларускай культуры. Сярод навуковых прац прафесара С.А. Габрусевіча вылучаюцца манаграфіі “Гродна. Гістарычна-эканамічны нарыс”, “Гродзенскі дзяржаўны Універсітэт імя Янкі Купалы”, “Прафесар Ігнат Анацэвіч. Жыццё і спадчына”, а таксама вучэбныя дапаможнікі “Ад дзелавой гульні да прафесійнай творчасці”, “Педагагічная практыка студэнтаў”, “Гісторыя беларускай культуры” і іншыя. Член рэдкалегіі “Весніка ГрДУ імя Янкі Купалы”, часопіса “Роднае слова”, член Вучонага Савета ўніверсітэта і Савета аб’яднання кафедраў сацыяльна-гуманітарных навук. Званне Ганаровага прафесара Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы прысвоена ў 2006 годзе. Пайшоў з жыцця 21 кастрычніка 2013 года. У 2015 годзе выйшаў зборнік вершаў Сяргея Аляксандравіча на рускай мове «…Это край мой до боли знакомый», у якім змешчана больш за 20 лірычных вершаў прафесара Габрусевіча С.А. Яго вершы напоўнены шчырасцю, лёгкім подыхам ветру і светлай верай у будучыню.
Бібліяграфія:
Літаратура пра С.А. Габрусевіча:
Нарадзілася 26 снежня 1958 г. на Ляхавіччыне ў в. Крывое Сяло. Дзяцінства і юнацтва прайшло на хутары пры лесе, пасля заканчэння школы вучылася ў Пінскім педвучылішчы. Затым – на філфаку ў Белдзяржуніверсітэце. Энергічная, цікаўная да ўсяго Галіна імкнулася паспрабаваць сябе ў многім. У паэзіі. У песенным выкананні. Працавала нейкі час настаўніцай пачатковых класаў на Ляхавіччыне, потым у Пінску. І была салісткай народнага ансамбля “Палескія світанкі”. Аб`ездзіла з гэтым калектывам усю Беларусь, гастраляваў ансамбль і ў Польшчы, Германіі, Францыі, Грэцыі, Канадзе, іншых краінах свету. Пашчасціла асабіста сустрэцца з многімі вядомымі музыкантамі – Цітовічам, Дрынеўскім, Семянякам, Захлеўным. Жывіца – дзявочае прозвішча, якое стала і творчым псеўданімам. Вершы паэтэсы прыцягваюць, чаруюць не толькі прыгажосцю роднай мовы, але і надзвычайнай меладычнасцю. У 2011 годзе Галіна Жывіца выдала першы паэтычны зборнік “Вачыма берасцянкі”. Вершы друкавала ў газетах “Наша ніва”, “Настаўніцкая газета”, “Краязнаўчая газета”, штотыднёвіку “Літаратура і мастацтва”, часопісе “Роднае слова”, калектыўным зборніку “Голос надежды”, бераставіцкай і ваўкавыскай раённых газетах.
Бібліяграфія:
Артыкулы Галіны Румак
Артыкулы пра Галіну Румак
Нарадзілася Марына Аляксандраўна 4 ліпеня 1952 года ў Вялікай Бераставіцы. У 1975 годзе скончыла фізіка-матэматычны факультэт Гродзенскага інстытута ім. Я. Купалы. Працавала настаўнікам матэматыкі ў Кастрычніцкай СШ ім. Салаўя на Гомельшчыне ў 1975-1986 гадах. У лютым 1986 года вярнулася на радзіму – у Вялікую Бераставіцу, дзе была прынята ў Вялікабераставіцкую СШ імя Сяргея Восіпавіча Прытыцкага арганізатарам пазакласнай і пазашкольнай выхаваўчай работы. З 1994 года выкладала матэматыку.
У 1987 годзе ўзначаліла школьны клуб «Пошук», які займаецца пошукам імёнаў загінуўшых воінаў у гады Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі Бераставіцкага раёна. Удзельнічала ў стварэнні гісторыка-дакументальнай хронікі «Памяць. Бераставіцкі раён». За пошукавую працу ўзнагароджана медалямі “60 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.” (2005 г.) і “70 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.» (2015 г.).
З 2007 года Марына Аляксандраўна – педагог дадатковай адукацыі, працягвае працу школьнага клуба «Пошук».
У 2010 годзе жанчына захапілася літаратурнай творчасцю, пачала пісаць вершы. Першыя творы былі прысвечаны сям’і, любімай працы, сябрам. Паступова тэматыка іх пашыралася, дзякуючы назапашанаму жыццёваму вопыту і педагагічнай працы. Вершы пра мастацтва, прыроду, ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны, пра Радзіму напісаны ў простай казачнай форме, якая не патрабуе рыфмы. Яны напоўнены падзякай і павагай, якія нясе нам чалавек – настаўнік, настаўніца добрых спраў.
Бібліяграфія:
Дегтярёва, М. Осень // Бераставіцкая газета. — 2011. — 26лістапада (№ 93). — C.3ББК Б81
Дегтярева, М. Партизанское движение на Берестовитчине / Марина Дегтярева // Бераставіцкая газета. — 2022. — 30 лістапада (№ 92). — С. 4. ББК 964
Дегтярева, М. Учителя-фронтовики: для нас они вечно живые / Марина Дектярёва // Бераставіцкая газета. — 2022. — 9 красавіка (№ 26). — С. 4. ББК 633+964.5
Станкевич, С. Сборник в честь юбилея / Светлана Станкевич // Бераставіцкая газета. — 2022. — 9 ліпеня (№ 51). — С. 4. ББК 642+81
Дегтярева, М. Счастливое время. Сборник стихов / Марина Дегтярева — Большая Берестовица.2022. — С.36
Летка Іван Антонавіч (нар. 14.06.1935 г. у в. Масаляны Бераставіцкага раёна — пам. 23.08.1999 г. у Маскве) – беларускі паэт, член Саюза пісьменнікаў СССР (1978), майстар вершаванай споведзі і размоўнай лірыкі беларускай паэзіі. Нарадзіўся ў шматдзетнай сялянскай сям’і (8 дзяцей) Антона Васілевіча, удзельніка Кастрычніцкай рэвалюцыі, Першай сусветнай і грамадзянскай вайны, і Соф’і Васільеўны Леткі. Іван нарадзіўся самым апошнім у сям’і. Да 1939 г. бацькі працавалі на прыватнай зямлі масалянскай сядзібы барона Яна Біспінга (1880-1940).
Маці, якой тады ўжо было 44 гады, пасля родаў хварэла і неўзабаве памерла. У 1941 годзе на вайне загінуў бацька. За выхаваннем маленькага Івана ўзялася старэйшая сястра Зіна. У 1954 г. Іван Летка скончыў Масалянскую сямігадовую школу і пераехаў у Маскву да брата, дзе паступіў у медыцынскае вучылішча. Адтуль прызваны ў Савецкую Армію. У 1957 г. дэмабілізаваўся і працаваў грузчыкам на бетонным заводзе ў Маскве, маляром-дэкаратарам у Цэнтральным тэатры Савецкай Арміі, кавалём на аўтазаводзе імя Ліхачова. У 1959 г. ажаніўся з Браніславай Іосіфаўнай, нараджаюцца дочкі Алёна (у 1961 г.) і Святлана (у 1963 г.).
У 1961 годзе Іван Летка паступіў на завочнае аддзяленне Літаратурнага інстытута і ў 1967 г. паспяхова абараніў дыплом. Напісаў свой першы зборнік вершаў на беларускай мове «Тры крокі ад сонца» (М. 1967). Вучобу сумяшчаў з працай на аўтазаводзе ім. Ліхачова. З 1971 працаваў майстрам, намеснікам начальніка цэха па вытворчасці, начальнікам участка, інжынерам па кадрах. У 1985 годзе выйшаў на пенсію. Узнагароджаны ордэнам Працоўнай Славы ІІІ ст. (1977), медалём «Ветэран працы».
Цяга да паэтычнага слова, да народнай беларускай песні абудзілася ў Івана Леткі ў дзяцінстве і школьныя гады. Першы верш “На радзіме” Івана Леткі апублікаваны ў газеце “Чырвоная змена” (1959), пасля чаго яго вершы сталі часта з’яўляцца на старонках беларускіх перыядычных выданняў, гучалі па радыё. У 1960 годзе ў часопісе “Полымя” надрукавана падборка вершаў з прадмовай Р. Бярозкіна. Летка — аўтар зборнікаў паэзіі на беларускай мове: “Тры крокі ад сонца” (1967), “Тры верасні” (1970),”Грамы на зімоўцы” (1974),”Агні ў пралётах” (1991), паэмы “Каліноўцы” (1973), прысвечанай нацыянальна-вызваленчаму руху 1863 г. на Беларусі. Тэма прыроды, паэтызацыя стваральнай працы. Гісторыя і сучаснасць — асноўныя матывы лірыкі паэта. Яркая метафарычная вобразнасць спалучаецца ў яго апавядальна-спакойным рытмічным ладам. Памёр паэт 23 жніўня 1999 года ў Маскве, там і пахаваны.
Бібліяграфія:
Паэзія Івана Леткі:
Ала Іванаўна нарадзілася 1 студзеня 1940 года ў мястэчку Урэчча Любанскага раёна Мінскай вобласці. Пасля Вялікай Айчыннай вайны (1941-1945) скончыла Ўрэчаўскую школу, а потым паступіла ў 1958 годзе ў Мінскі тэхнікум на бухгалтарскае аддзяленне, якое скончыла ў 1960 г. Пасля размеркавання працавала на масласырзаводзе ў Зэльве, а з 1963 года яна працуе бухгалтарам на Бераставіцкім масласырзаводзе. Па распараджэнні лёсу, у Вялікай Бераставіцы і прайшло ўсё яе жыццё. Тут Ала Іванаўна сустрэла свайго будучага мужа. У 1964 годзе ў сямейнай пары нарадзіўся сын Барыс, які ў будучыні стане артыстам тэатра і кіно, рэжысёрам і літаратарам.
З 1971 года ўся паследучая работа Алы Лагады звязана з фінансавай і эканамічнай дзейнасцю на Бераставіччыне. 20 гадоў працавала старшым эканамістам Бераставіцкага райвыканкама. Будучы на пенсіі вось ужо больш за 20 гадоў, жанчына не страціла сваю жыццёвую актыўнасць і аптымізм. Да прыкладу, Ала Лагода ні аднаразова абіраецца старшынёй першаснай арганізацыі ветэранаў Бераставіцкага раённага выканаўчага камітэта, з’яўляецца ўдзельніцай Бераставіцкага народнага хору ветэранаў «Памяць сэрца» з самага першага дня яго існавання.
Прымае актыўны ўдзел у многіх гуртках і аматарскіх аб’яднаннях на базе аддзялення дзённага знаходжання для грамадзян пажылога ўзросту Бераставіцкага ТЦСАН, на базе раённай бібліятэкі, наведвае нядзельную школу пры Святамікалаеўскай царкве, піша вершы і песні. І варта казаць пра тое, што цяпер імя Алы Лагады добра вядома не толькі ў Вялікай Бераставіцы, але і ва ўсім раёне, дзякуючы яе літаратурнаму таленту пісаць вершы і песні, чаму, дарэчы, жанчына і прысвячае сягоння большую частку свайго часу.
Вершы Ала Іванаўна стала пісаць яшчэ ў школьныя гады. А ва ўзросце 45 гадоў жаданне займацца літаратурнай творчасцю канчаткова перамагло. З тых часоў напісана звыш паўсотні вершаў і песень. Дарэчы, музыку да сваіх песен Ала Лагада стварае сама. У 2010 годзе Бераставіцкая раённая арганізацыя Чырвонага Крыжа выдала першы зборнік вершаў і песняў Алы Лагады “С любовью к людям” (на рускай мове). У 2021 годзе выйшаў чарговы зборнік “Вершы, гумарэскі, прыпеўкі”, у якім паэтэса прадставіла свае беларускамоўныя, цікавыя вершы “Бабчын бізнес”,”Раб гарэлкі”, “Дзве кумы” і інш. Разам з усім гэтым, Ала Іванаўна прымудраецца ўтрымліваць хоць і не вялікаю, але гаспадарку і агарод.
Бібліяграфія:
Дудко, А. Встреча с талантливым земляком / Анжелика Дудко; фото // Бераставіцкая газета. — 2019. — 23 ліпеня (№ 57). — С. 4. ББК 76+82
Дудко, А. «Чего стесняться тех морщин? …» / Анжелика Дудко; фото // Бераставіцкая газета. — 2018. — 19 снежня (№ 100). — С. 3. ББК 269
Лагода, А. Воины народа!: [поэзия] / Алла Лагода // Бераставіцкая газета. — 2022. — 23 лютага (№ 14). — С. 3. ББК 81
Лагода, А. Дороги: [поэзия] / Алла Лагода // Бераставіцкая газета. — 2021. — 26 чэрвеня (№ 49). — С. 10. ББК 81
Лагода, А. Мини-проект. «Мир увлечений» — для активных и инициативных // Бераставіцкая газета. — 2010. — 14 красавіка (№ 28). — C.4 ББК Б226.3
Лагода, А. Мы рады вам!: [поэзия] / Алла Лагода // Бераставіцкая газета. — 2021. — 24 красавіка (№ 31). — С. 11. ББК 81
Янук Дарашкевіч нарадзіўся ў 1890 годзе ў вёсцы Меляшкі Беластоцкага павету Гродзенскай губерні (цяпер Польша) у шматдзетнай сялянскай сям’і. Яго бацькі Кастусь і Настасся Дарашкевічы мелі сямёра дзяцей: тры сыны (Яна, Юліяна, Мікалая)і чацвёра дачок. Старэйшы Янук, у ліку нямногіх сялянскіх дзяцей, якому пашчасціла прабіцца да навукі. Спачатку ён скончыў царкоўную школу ў Ялоўцы, а потым Свіслацкую настаўніцкую семінарыю ў пачатку 1909 г. Працуе настаўнікам на Бераставіччыне: у 1909 — 1913 гг. Гэта вёскі Сямёнаўка і Кулі. Там ён захапляецца літаратурай, чытае Я. Коласа, М. Багдановіча, М. Лермантава, спрабуе складаць свае першыя вершы: “Песня” (1909), “Вецер свішча…”(1910), “Ганя” (1911). У 1913 г. Янук стварае сям’ю на Бераставіччыне, бярэ шлюб з 18-гадовай Кацярынай Маркаўнай Буцько, крыху пазней нараджаюцца дзве дачкі: Ніна і Людзміла. У канцы 1913 г. Янук з сям’ёй пераехаў настаўнічаць у вёску Даўкшы каля Панявежыса (Літва). Працуючы настаўнікам, Янук Дарашкевіч збіраў беларускія народныя песні і разам з нотамі дасылаў Антону Грыневічу ў Пецярбург. Большасць народных песень Януком Дарашкевічам была запісана ў роднай вёсцы Меляшкі, Сямёнаўцы, Кулях. Акрамя фальклору, Янук Дарашкевіч захапіўся беларускай літаратурай, пісаў вершы і дасылаў іх у віленскую рэдакцыю “Наша ніва”. Лепшыя творы былі там надрукаваныя ў 1909 — 1914 гг. Пра некаторыя з іх напісаў у сваёй трохтомнай працы “Беларусы” Яўхім Карскі (1860 — 1931). А Максім Багдановіч у сваім артыкуле “За тры гады” аднёс Янука Дарашкевіча да тых аўтараў, “што маюць палёт і талент… Іх вершы даволі сільныя па пад’ёму і думцы…”.
Восенню 1914 года Янука Дарашкевіча мабілізавалі ў царскую армію і накіравалі ў школу прапаршчыкаў пад Петраград. Але перад мабілізацыяй паэт перапісаў усе свае вершы ў асобны сшытак, назваў яго “Абразкі” і даслаў сшытак у віленскую рэдакцыю “Нашай нівы” з надзеяй, што супрацоўнікі газеты выдадуць асобным зборнікам. Але зборнік так і не пабачыў свет. Пачалася Першая сусветная вайна, а Янук Дарашкевіч замяняе пяро на штык і становіцца кадравым вайскоўцам. Ён прыхільна сустракае рэвалюцыю ў Расіі, служыць у Чырвонай Арміі. Праўда, пісаць вершы беларус не пакідае, хоць і жыве ў горадзе Варонежы ў Расіі. Паводле ўспамінаў блізкіх яму людзей, як піша Юры Туронак у “Ніве” ад 2 жніўня 1981 года, наш зямляк быў чалавекам шырокіх інтарэсаў, захапляўся паляваннем, рыбнай лоўляй, радыётэхнікай, разьбой па дрэве і г. д.
Падчас Другой сусветнай вайны Янук Дарашкевіч пайшоў на фронт, дзе загінуў у ноч з 23 на 24 лютага 1943 года пад вёскай Фецішча Балхоўскага раёна Арлоўскай вобласці ў Расіі. А ўся рукапісная спадчына беларускага паэта-нашаніўца згарэла разам з домам у Варонежы. Але, на шчасце, захаваўся ў Вільні той сшытак вершаў “Абразкі”, які ў 1914 годзе ён даслаў у “Нашу ніву”. Сяргей Чыгрын адшукаў вершы паэта ў рукапісным фондзе Навуковай бібліятэкі Акадэміі навук Літвы, прачытаў і перапісаў усе творы для беларускага кнігазбору “Янук Дарашкевіч Маркотныя зоркі” (Мн. 2014 г.). Усе знойдзеныя вершы Янука Дарашкевіча сведчаць аб тым, што гэта быў таленавіты і цікавы паэт. У іх адчуваецца стылявая свабода, лёгкасць і нязмушанасць, з якой ён пераходзіць ад песні-скаргі на мужыцкую долю-нядолю (“З мужыцкага жыцця”) да ўзвышанай патэтыкі, закліку (“Стогн”, “Надзея”), ад выкрывальнага сарказму (“Падлыжнікам”) да духоўнай засяроджанасці, чуйнасці, тонкасці псіхалагічнага малюнка (“Шкада разбітых мар…”, “Мы прасціліся…”, “Сончык”). Янук Дарашкевіч — адзін з пачынальнікаў новай беларускай літаратуры ХХ стагоддзя. Таму яго літаратурная спадчына таксама павінна служыць нашай літаратуры і беларускай культуры. Дзеля гэтага ён жыў, пісаў, думаў і пакінуў нам у спадчыну творы, якія склалі гэтую кніжку пад назвай “З маіх папераў”. Усе вершы паходзяць з кнігі “Янук Дарашкевіч. Маркотныя зоркі. З паэтычнай спадчыны” (Мн., 2014). Першае знаёмства з літаратурнай творчасцю Янука Дарашкевіча для бераставічан адбылося ў кнізе “Памяць. Бераставіцкі раён” (Мн., 1999).
Бібліяграфія:
Дарашкевіч, Я. Маркотныя зоркі: з паэтычнай спадчыны / Янук Дарашкевіч; укл., прад., камент. С. Чыгрына. — Мінск: Кнігазбор, 2014. — 36 с.
Паэт-«нашанівец» Янук Д. / паводле артыкула Мікалая Пацэнкі «Жыццё і згадкі паэтычнага лёсу Янука Д.» ; да друку падрыхтавала Святлана Ганчарова // Бераставіцкая газета. — 2022. — 16 лютага (№ 12). — С. 4. ББК 81
Дарашкевіч, Я. З маіх папераў. Вершы / Янук Дарашкевіч; Вялікая Береставіца.: Бераставіцкая раённая бібліятэка імя В.М.Кавалеўскага. — 2022. — С. 35
Паэтэса, празаік, педагог, пазаштатны карэспандэнт розных беларускіх выдавецтваў, кіраўнік літаратурна-музычнай студыі “Пегас” ДУА “Лідскі раённы цэнтр творчасці дзяцей і моладзі”. Нарадзілася 24 красавіка 1979 года ў г.п. Пагранічны Бераставіцкага раёна ў сям’і вайсковага афіцэра. Скончыла Пагранічную СШ. У 2001 г. скончыла Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Я.Купалы (факультэт “славянскія мовы і літаратуры”). Таксама ў 2001 г. скончыла факультэт грамадскіх прафесій па спецыяльнасці “Кіраўнік харавой фальклорнай групы”. З 2001 г. працавала настаўніцай рускай мовы і літаратуры ў Вялікабераставіцкай СШ. У 2002 г. скончыла магістратуру ГрДУ па спецыяльнасці “Літаратура народаў краін замежжа” (польская літаратура) і атрымала акадэмічную ступень магістра гуманітарных навук. Вершы піша на трох мовах: беларускай, польскай і рускай. Таксама піша прозу, апавяданні, замалёўкі, нарысы, аповесці ў жанры фэнтазі, п’есы, займаецца публіцыстыкай, літаратурнымі перакладамі. Друкуецца ў газетах “Савецкі пагранічнік”, “Бераставіцкая газета”, “Лідская газета”, Гродзенская праўда”, “Аркуш”, “ЛіМ”,”Новы век”, у часопісах “Маладосць”, “Пагранічнік”, “Першацвет”, “Беларуская думка”, альманах “Галасы”(Гродна) і іншых выданнях абласнога і рэспубліканскага ўзроўню. Аўтар зборніка вершаў “Мілавіца”(Ліда. 2006). Вершы паэтэсы ўвайшлі ў “Анталогію маладога верша” (Мінск. 2001), у зборнік “Vita” (Жыццё) Гродзенскага літаратурнага аб’яднання “Наднёманскія гасласы”. Стварае і выконвае песні, грае на гітары, фартапіяна. Прызёр конкурса маладых кампазітараў Гродзеншчыны “Залатая восень – 2002”, дыпламант Лідскага фестывалю-конкурсу “Песня ветру – 2004”. Уваходзіць у Лідскае літаратурнае аб’яднанне “Суквецце”. Жыве і працуе ў г. Ліда. Рыхтуе да друку зборнікі на рускай і беларускай мовах.
Бібліяграфія:
Пазнухова В. М. Мілавіца. Першая кніга паэткі: лірыка, вершаваныя эцюды, прысвячэнні, біяграфія./Рэд. С.Суднік — Ліда. 2006 – 76 с.
Вершы Васілісы Пазнуховай:
Галасы №2. Штогоднік «Гродзенскай праўды». — Гродна, — 2003. — с. 239 (В. Пазнухова с. 109)
Галасы №3. Штогоднік «Гродзенскай праўды». — Гродна, — 2004. — с. 319 (В. Пазнухова с. 148)
Пазнухова В. Калі прыйдзе вясна. Паэзія. Упершыню ў “Маладосці”/Васіліса Пазнухова// Маладосць №4 – 2000 – С.7
Пазнухова, В. Боль белых птиц: Поэма-слеза // Берастав. газ. — 2004. — 17 красав. — С.3. ББК Б82
Пазнухова, В. Весенняя серенада. Алые знамёна // Бераставіцкая газета. — 2003. — 14 мая. — С. 4. ББК Б82
Пазнухова, В. Калі я малая была… // Бераставіцкая газета. — 2015. — 16 мая (№ 38). — C. 7. ББК Б81
Пазнухова, В. Край паэтаў. Вечнае… Вечар // Бераставіцкая газета. — 2002. — 13 сакавіка. — С. 3. ББК Б 82
Пазнухова, В. Любовь; «А любовь — она и послушница…»; Влюблённые; «Утро весны и бессмертия …»// Берастав.газ. — 2005. — 13 крас.(№27). — С.5. ББК Б 82
Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (2002), педагог-практык, лаурэат літаратурных і педагагічных прэмій, аўтар падручнікаў для пачатковай школы: “Букварь АБВГ”(1992), “Буквар”(1999),”Страна Буквария”(2018), кніжнай серыі “Весёлые уроки” для першакласнікаў Беларусі і Расіі. Пісала на рускай і беларускай мовах вершы, загадкі, апавяданні, казкі для дзяцей. Гэта зборнікі: “Сіні матылёк”(2009), “Першае падарожжа”(2009), “Словы розныя бываюць”(2016) і інш.
Нарадзілася ў 1942 г. у вёсцы Канюхі Бераставіцкага раёна ў сям’і Шыпіцаў. У 1957 г. скончыла 7-гадовую школу у в. Казлы і сярэднюю школу ў в. Сарасекі на Бераставіччыне. Потым вучылася ў Гродзенскім педагагічным інстытуце, працавала настаўнікам у в.Рагачы (Гродзенскі р-н). Выйшла замуж за Сторажава і пераехала з ім у Мінск, дзе працавала настаўніцай пачатковых класаў у розных школах сталіцы. Пасля нараджэння дачкі захапілася ідэяй навучання яе па ўласнаму Буквару. Абапіралася на вопыт савецкага педагога В.А.Сухамлінскага.
У 1999 г. Сторажава Н.А. распрацавала свой Буквар, які друкаваўся шмат разоў (з 1999 па 2014 гг.). Агульны тыраж – 2,5 млн. экзэмпляраў. Букваром карысталіся і за мяжой: Чэхія, Славакія, Чарнагорыя. Асобная рэдакцыя Буквара Н.Сторажавай была надрукавана шрыфтом Брайля для сляпых дяцей. Надзея Сторажава – аўтар вучэбных дапаможнікаў і выданняў для дзяцей: “Мова твая і мая”, “Адна сям’я – ад А да Я”, “Словы розныя бываюць”, “Займальная граматыка” і інш. Доўгі час плённа працавала з выдавецтвамі “Пачатковая школа”, “Народная асвета”. За сваю шматгадовую, самаадданую і высокапрафесійную працу Надзея Сторажава была ўзнагароджана Ганаровымі граматамі і Ганаровым званнем “Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь”. Памерла 7 красавіка 2020 г. у Мінску.
Бібліяграфія
Біяграфічныя звесткі пра Сторажаву Н.А.:
Коўшык М. Да малой радзімы дакрануцца рукой./ Марыя Коўшык// Бераставіцкая газета. – 2024 – 7 лютага. С.6
Пацэнка М.І. Аўтар “Буквара” Надзея Сторажава – наша зямлячка з вёскі Канюхі./Мікалай Пацэнка.//Бераставіцкая газета №65 – 2018 — 18 жніўня. С.5
Пугачевская А., Гончарова С. Знаменитые земляки. Автор «Букваря» — из Конюхов./Бераставіцкая газета №7 – 2024 – 14 лютага. С.9
Суша А.А. Беларускі буквар у нацыянальнай і сусветнай прасторы. Мн.:БелЭнцык. Імя П.Броўкі. 2021, — 336 с.:іл.
Літаратурная спадчына Сторажавай Н.А.:
Сторожева Н.А., Шанько Т.М. Букварь АБВГ.(В 4-х частях). Мн.: Народная асвета. 1992
Сторожева Н.А. Обучение грамоте: уроки чтения/ Н.А.Сторожева. – Мн.: Народная асвета. 1993
Сторожева Н.А. Букварь. Учебное пособие/ Н.А.Сторожева; худ. В.Н.Кузменкова и др. – Мн. 1999. – 223 с.
Сторожева Н.А. Букварь. Мн.: Пачатковая школа, 2008. – 96 с.:ил.
Сторажава Н. Словы розныя бываюць. Вучэбнае выданне для дзяцей малодшага школьнага ўзросту. Мн.: Пачатковая школа. 2016.- 16 с.
Сторожева Н.А. Страна Буквария/Н.А.Сторожева. – Минск: Пачатковая школа, 2018. – 80 с.: ил.
Сторожева Н.А. Слоговая таблица на уроках обучения грамоте. Методические рекомендации. 5-е изд. – Мн.: Пачатковая школа, 2016.
Сторожева Н.А. Письмо. 1 класс. Учебное пособие. Мн.:Аверсэв, 2016.
Сторажева Н.А. Першае падарожжа. Вершы, лічылкі. Скарагаворкі. Для дзяцей дашкольн. і школьн. узросту. — Мн.: Нар. асвета, 2009. – 24 с.
Сторажава Н.А. Сіні матылёк. Загадкі. Для дзяцей дашкольн. і школьн. узросту. — Мн.: Народная асвета. 2009. – 24 с.
Сторожева Н.А. Уроки грамотного письма/ Пачатковая школа №12 – 2010 – С.13 — 15
Нарадзілася на Урале ў Пермскай вобласці 21 чэрвеня 1958 года ў звычайнай працоўнай сям’і. У дзяцінстве была дапытлівай дзяўчынкай, мела прагу да вершаскладання і малявання. Вырасла на Сказах Бажова і, праз гады, свой першы рукапісны зборнік не выпадкова назвала «Малахітавая шкатулка». Дзяўчынку з дзяцінства атачала незвычайна прыгожая прырода. Шмат пазней, у аўтабіяграфічнай паэме «Лёс мой – чаромха» Святлана напіша пра гэта так:
Там лесу смарагдавай грывай
Абдымаюць абшары палёў.
… Пунсовы колер сунічнай паляны
Сіні водбліск нябёсаў у васільках…
У 1968 годзе сям’я пераехала на Паўночны Каўказ у горад Прахладны. Там скончыла сярэднюю школу, і не паступіўшы ў інстытут, пайшла працаваць на завод. Дзяўчыне хацелася чагосьці новага ў жыцці, самастойнасці, рамантыкі. У 1977 годзе Святлана з’ехала ў г. Цюмень. Там выйшла замуж за беларуса, нарадзіла дзвюх дачок. А ў 1988 годе лёс занёс яе на радзіму мужа. На Бераставіччыну. З тых часоў Беларусь стала яе другой радзімай, родным домам. У пэўны перыяд жыцця яна зразумела, што паэзія — гэта стан душы і пачуццяў, спосаб пераадолення шматлікіх цяжкасцяў, сустрэтых на яе жыццёвым шляху.
Быў перыяд, прызнаецца Святлана Валянцінаўна, калі вершы пачалі прыходзіць да мяне радзей і радзей. Падрасталі дачушкі, было шмат клопатаў.
Але тое, што табе наканавана, рана ці позна ўсё роўна вернецца да цябе. Так было і ў Святланы: пасля даволі працяглага маўчання паэзія ў яе душы загучала зноў. І вершы, нібы вада ў разводдзе, паліліся яшчэ больш моцным патокам. Яна пісала аб жыцці. Пра каханне. Аб прыгажосці прыроды.
Яе настаўнікамі былі ў той час Карнегі, Сінельнікаў і іншыя аўтары, якія прымушаюць прыпыніцца ў гэтым жыцці і задумацца. І вершы яе набывалі ўсё больш філасофскі сэнс. Аўтар прыйшла да высновы: усе цяжкія павароты лёсу і ўсе беды, што здараюцца з намі, – гэта ўрокі, з якіх абавязкова трэба здабываць карысць. А самае галоўнае ў жыцці — быць карыснай іншым.
Святлане пашанцавала нарэшце знайсці працу па душы: яна ўладкавалася ў трыкатажны цэх раённага Дома быту. Вязаць жаночыя сукенкі, касцюмы, дзіцячую вопратку жанчыне вельмі падабалася, а яшчэ яе рукі ўспомнілі, як калісьці яны ўмелі маляваць. Святлане даверылі ўпрыгожваць рэчы ручной вышыўкай, і гэта было для яе сапраўднае шчасце! З зачараваннем яна стварала малюнкі і затым вышывала па іх ўзоры.
Аўтара Святлану Пракопік добра ведаюць аматары паэзіі Бераставіччыны. Яе вершы ўжо шмат гадоў наша газета друкуе ў сваёй «Літаратурнай старонцы» і яны заўсёды знаходзяць станоўчы водгук у чытачоў. Аўтар чытае свае творы са сцэны раённага цэнтра культуры і народнай творчасці. Яна з’яўляецца членам клуба творчых людзей «Бераставіцкае зямляцтва» аддзела па правядзенні культурных мерапрыемстваў і развіцці народнай творчасці гэтага цэнтра.
Вершы нашага аўтара друкавала абласная газета «Міліцэйскі Веснік», яны гучалі і ў некаторых перадачах раённага і нават рэспубліканскага радыё.
Бібліяграфія:
Артыкулы пра Святлану Пракопік
Драпеза, М. Светлана Прокопик: «Свою жизнь я могу по стихам пролистать»: [Электронный ресурс] / Мария Драпеза // Бераставіцкая газета.— 2015. — 4 снежня.URL: http://www.beresta.by/?p=35365
Паэзія Святланы Пракопік
Драпеза, М. Литературная страничка: [Элетронный ресурс] / Мария Драпеза // Бераставіцкая газета. — 2011. — 16 мая.URL: http://www.beresta.by
Знакомьтесь: берестовицкая поэтесса Светлана Прокопик: [Электронный ресурс] // Бераставіцкая газета. — 2010. — 21 снежня.URL: http://www.beresta.by/?p=3456
Літаратурная старонка «Бераставіцкай газеты» [Элетронны рэсурс] // Бераставіцкая газета. — 09.04.2012.URL: http://www.beresta.by/?p=11069
“Мая малая радзіма”. Бераставічане дзеляцца думкамі аб сваіх родных мясцінах [Электроны рэсурс] // Бераставіцкая газета. — 2018. — 22 красавіка.URL:http:// www.beresta.by/?p=64613
Прокопик, С. Безысходность. На мельнице. Весеннему теплу еще не время// Бераставіцкая газета. — 2015. — 11 красавіка (№ 28). — C. 5.
Прокопик, С. Белое стихотворение. Приоткрытая дверь. Февраль // Бераставіцкая газета. — 2013. — 5 лютага (№ 10). — C.8.
Прокопик, С. Грехи : поэзия / Светлана Прокопик // Бераставіцкая газета.— 2018. — 16 чэрвеня (№ 47). — С. 7.
Прокопик, С. Дыхание осени поздней / Светлана Прокопик // Бераставіцкая газета. — 2017. — 30 верасня (№77). — С. 11.
Прокопик, С. Еще один год / Светлана Прокопик // Бераставіцкая газета.— 2017. — 30 снежня (№103). — С. 7.
Прокопик, С. Из чаши мудрости. Два лика любви. Леди Реальность. Не оставляйте счастье// Бераставіцкая газета. — 2012. — 10 студзеня (№ 3). — C.4.
Прокопик, С. Мальчишки уходили на войну. Письмо искало адресата// Бераставіцкая газета. — 2011. — 17мая (№ 38). — C.4.
Прокопик, С Межсезонье.Я ангела рисую // Бераставіцкая зазета. — 2010. — 14верасня (№ 72). — C. 6.
Прокопик, С. Новые стихи Светланы Прокопик: [Электронный ресурс] / Светлана Прокопик // Бераставіцкая газета. — 04.04.2011.URL: http:// www.beresta.by/?p=5507
Прокопик, С. Новый год; Трамвай желаний; Осень жизни; Нашим матерям // Бераставіцкая газета. — 2010. — 21снежня (№ 100). — C. 6.
Прокопик, С Одинокая странница.Заколдованный принц. Краски акварельные // Бераставіцкая газета. — 2010. — 1 чэрвеня (№ 42). — C.6.
Прокопик, С. Одиночество вдвоем. Любовь// Бераставіцкая газета. — 2015. — 31 студзеня (№ 8). — C. 13.
Прокопик, С. Совушка [Электронный ресурс] / Светлана Прокопик // Бераставіцкая газета. — 2015. — 20 сакавіка.URL: http://www.beresta.by/
Прокопик, С. Самая, самая [Электронный ресурс] / Светлана Прокопик // Бераставіцкая газета. — 2010. — 12 кастрычніка.URL: http://www.beresta.by/?p=2191
Прокопик, С. Судьбы причудливы узоры / Светлана Прокопик // Бераставіцкая газета.— 2017. — 30 снежня (№ 103). — С. 7.
Прокопик, С. Тропинка судьбы// Бераставіцкая газета. — 2006. — 6 мая. — С. 2.
Прокопик, С. Тысяча и одна ночь; Одиночество; «Прошлое тянется шлейфом обид…»// Берастав.газ. — 2005. — 13 крас.(№27). — С.5.
Прокопик, С. Я окунаюсь в осень / Светлана Прокопик // Бераставіцкая газета.— 2017. — 30 верасня (№ 77). — С. 11.
Святой Валентин поможет в исполнении желаний [Электронный ресурс] // Бераставіцкая газета. — 2011. — 11 лютага. URL: http://www.beresta.by/?p=4521
Паэт-аматар, самадзейны мастак і музыкант. Меў будаўнічую прафесію – маляр. Нарадзіўся ў 1914 г. у вёсцы Пяскі Багародзіцкай воласці Гродзенскага павета (з 1944 г. Бераставіцкі раён Гродзенскай вобл.). Бацькі яго працавалі на зямлі маёнтка Масаляны, які знаходзіўся ва ўласнасці памешчыкаў Біспінгаў. Дзяцінства і маладосць Іосіфа Сліўкі прыйшліся на дзве Сусветныя вайны. З яго вершаванай “Аўтабіяграфіі” мы даведаліся, што таленавіты і працавіты юнак Іосіф не атрымаў паўнацэннай адукацыі. У 1922 -1926 гг. скончыў 4-гадовую пачатковую школу. Потым браў прыватныя ўрокі ў вясковага настаўніка-рэпетытара для паступлення ў настаўніцкую семінарыю. Навучыўся іграць на мандаліне, скрыпцы, піяніна. З 1930 па 1933 гады вучыцца ў Гродзенскай настаўніцкай семінарыі, але скончыць яе не змог. У бацькоў не хапіла грошаў на аплату вучобы падчас знаходжання Бераставіччыны ў складзе Польшчы. Да арміі Іосіф Сліўка працаваў землякопам на будаўніцтве ставаў у памешчыка Яна Біспіга ў Масалянах. З 1936 г. праходзіць вайсковую службу ў Баранавічах у кавалерыі, але атрымаў траўму нагі і быў камісаваны з войска. Вярнуўся ў Масаляны і, дзякуючы дапамозе Біспінга, уладкаваўся лічбаводам у гміне (сельсавеце).
Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР (1939) пры савецкай уладзе ў Масалянах адкрываецца бальніца пад кіраўніцтвам Антона Дохі, які ўзяў Іосіфа Сліўку на працу бухгалтарам. Пасля Вялікай Айчыннай вайны (1941 – 1945) Сліука І.І. працаваў да пенсіі маляром у Гродзенскай рамонтна-будаўнічай арганізацыі. Ажаніўся і гадаваў пяцёра дяцей: 2 дачкі і 3 сыны (Іван, Мар’ян, Іосіф). Выйшаў на пенсію ў родную вёску Пяскі Алекшыцкага сельсавета, дзе пачаў займацца творчасцю. Вершы пісаў на беларускай і польскай мовах. У яго паэтычнай скарбонцы мелася каля 30 вершаў. Іосіф Сліўка вольна рыфмаваў аўтабіяграфію, краязнаўчыя і філасафскія творы. Найбольш цікавыя яго вершы: “Беларусь”, “Гісторыя маёнтка Масаляны”, “Аўтабіяграфія”, якія апублікаваў эйсмантаўскі краязнавец і педагог Леанід Калеснік у кнізе “Ад Алекшыц да Эйсмантаў: час, прастора, лёсы”(Мн. 2020). Друкаваліся вершы І.Сліўкі на старонках Бераставіцкай газеты. Па сваёй форме літаратурныя вопыты І.Сліўкі больш нагадваюць вершаваную прозу, што вырасла на фальклорных традыцыях. Аўтар уяўляе сябе лірнікам, які пад музычны інструмент вядзе шырокі рыфмаваны напеў. Рыфмы яго вершаў недасканалыя, аматарскія, але словы ідуць ад шчырага сэрца:
“О край родны, Беларусь мая дарагая,
Як ты пекна ад края да края!
Убрана палямі, лясамі, лугамі
І густа пакрыта рыбнымі ракамі.” (Беларусь.1996)
Больш самабытная і цікавая яго мастацкая творчасць. Сліўка І.І. захапляўся скульптурай і алейным жывапісам на палатне, бо прафесія маляра патрабавала колеразнаўства, мела сувязі з выяўленчым мастацтвам. Асноўная тэма работ Іосіфа Сліўкі – біблейскія сюжэты. Ен выканаў абразы для касцёлаў у Эйсмантах, Росі, Масалянах. Пісаў таксама краявіды Беларусі, гарадскія матывы і вольныя копіі з карцін еўрапейскіх мастакоў. З разьбарскіх работ выдзяляюцца фігуры жывёл, птушак, постаці Панны Марыі, Хрыста і анёлаў. Памёр Іосіф Сліўка 21 красавіка 1997 г. і пахаваны на Эйсмантаўскіх могілках. Спадчыны таленавітага мастака і паэта-аматара захоўваецца ў нашчадкаў Сліўкі І.І.
Бібліяграфія
Лёсы людскія. Жыў мастак, музыкант…(Памяці Іосіфа Сліўкі)// Бераставіцкая газета №31 – 1997 – 23 красавіка. С.2
Літаратурная старонка з фотарэпрадукцыяй карціны І.І.Сліўкі “Гродна ў 1930-х гадах”/ Бераставіцкая газета – 1998 – 25 сакавіка. С.4
Руткоўскі І. Нашы землякі. Самародак – мастак, паэт і разьбяр (І.Сліўка) /Іван Руткоўскі //Бераставіцкая газета – 2006 — 16 жніўня. С. 3-5
Калеснік Л.Р. Ад Алекшыц да Эйсмантаў: час, прастора, лёсы,/ Леанід Калеснік.- Мн.:Колорград, 2020, — 272 с.: іл.
Іванова Н. Капліца ў Масалянах (мастак Іосіф Сліўка) / Бераставіцкая газета — 1997 — 8 мая. С.2
Бандарэнка Сяргей Аляксандравіч – беларускі паэт, настаўнік, франтавік, выдатнік народнай асветы БССР. Нарадзіўся 25 кастрычніка 1918 г. у в. Рудня-Альхоўка Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці. Закончыў Рэчыцкае педвучылішча, Гомельскі настаўніцкі інстытут, Гродзенскі педагагічны інстытут (1948 г). Працоўную дзейнасць пачаў настаўнікам у Рэчыцкім раёне. З 1940 года ў Чырвонай арміі. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны на Паўднёва-Заходнім фронце. Трапіў у палон, быў вывезены ў Германію. Пасля вызвалення з палону ў складзе 50-й гвардзейскай дывізіі вызваляў Прагу. З 1945 г. на педагагічнай рабоце. Працаваў інспектарам Шчучынскага райана, завучам Астрынскай СШ, намеснікам дырэктара Бераставіцкага педвучылішча (1963-1966 г), дзе арганізаваў літаратурны гурток для студэнтаў. Ён пісаў вершы, якія публікаваліся ў раённай газеце “За камунізм”, а таксама ў абласных і рэспубліканскіх сродкаў масавай інфармацыі. З 1966 г. працуе ў Ваўкавыскім педвучылішчы, выкладаў беларускую мову і літаратуру, з’яўляўся кіраўніком літаратурнага аб’яднання пры ваўкавыскай раённай газеце “Знамя Октября”. Аўтар лірычна-эпічнай паэмы “Слова аб Прынёманскай зямлі”. Шэраг яго вершаў пакладзены на музыку, сярод іх “На зямлі маіх бацькоў”, “Радзіма светлая мая”, “Беларусь – сястра Расіі”, “Вальс аб Бераставіцы”, “Бераставіца”. У 2004 г. быў выдадзены зборнік вершаў “Удзячнасць”. Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны, 9 медалямі, Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР. Прысвоена ганаровы знак “Выдатнік народнай асветы БССР”. Памёр 3 лістапада 1993 г. у Ваўкавыску.
Бібліяграфія:
Бандарэнка, С. Бераставіца: верш / Сяргей Бандарэнка // Бераставіцкая газета. — 2025. — 12 ліст. — С. 13. ББК 81
Бандарэнка, С. Камсамолу : [верш] / Сяргей Бандарэнка // Наш час. — 2018. — 27 кастр. — С.1. ББК 81
Бандарэнка, С. Са святам, любы горад! / Сяргей Бандарэнка ; фота // Наш час (Ваўкавыскі раён). — 2022. — 13 ліп. — С. 1. ББК 81
Вітус, Я. Не крывіў ён душою ніколі : нашы славутыя землякі / Яніна Вітус ; фота // Наш час (Ваўкавыскі раён). — 2023. — 1 ліст. — С. 6. ББК 81
Гончарова, С. Поэтическое наследие / Светлана Гончарова; фото // Бераставіцкая газета. — 2025. — 12 ліст. — С. 13. ББК 637+81+966
Раманчук, Г. «Не крывiў я душою нiколi…» : Пра лёс паэта i педагога С.А.Бандарэнкi (1918-1993, г. Ваўкавыск) i вып. яго зб. выбр. вершаў «Удзячнасць» / Галiна Раманчук ; фота паэта // Гродзен. праўда. — 2005. — 15 студз. — C. 13. ББК 81
Семянчук, Г. Бандарэнка Сяргей Аляксандравіч / Генадзь Семянчук // Памяць: гіст – дакум. хроніка Ваўкавыскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2004 . — С. 440-441. ББК 81
Бандарэнка, С. Удзячнасць: вершы / Сяргей Бандарэнка. — Мн. : Тонпік, 2004. — 110 с., [12] л. іл.
Нарадзіўся Мікалай Фёдаравіч Барэль 1 студзеня 1951 г. у в. Грынкі Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці. Бацькі: Фёдар Дзям’янавіч Барэль і Ніна Андрэеўна (дзяв. Сухоцкая) былі звычайнай працоўнай сям’ёй, у якой выхоўваліся два сыны: Мікалай і Петр. Бацькі працавалі ў мясцовым калгасе. Старэйшы сын Мікалай закончыў Грынкаўскую сярэднюю школу ў 1968 годзе. Паступіў у Гродзенскі дзяржаўны інстытут імя Янкі Купалы на філалагічны факультэт, дзе пачаў пісаць вершы і віншаванні сябрам, родным і калегам. У 1971 годзе пакінуў інстытут без дыплома. З 1971 па 1973 гг. Мікалай прайшоў вайсковую службу ва УС СССР. Пасля службы ўладкаваўся працаваць выхавацелем інтэрната пры Бераставіцкім вучылішчы механізацыі сельскай гаспадаркі №37, якое знаходзілася ў в. Муравана Бераставіцкага раёна. Там Мікалай працаваў з 1973 па 1975 гг. Потым пераехаў у Вялікую Бераставіцу, дзе прадоўжыў працаваць выхавацелем СПТВ №194 да канца жыцця. У Вялікай Бераставіцы М.Ф. Барэль ажаніўся з Галінай Вітольдаўнай у 1980 годзе. Нараджаюцца дзеці: Вольга і Андрэй. Жыццё ў Бераставіцы зноў натхніла на літаратурную творчасць, прысвечаную бераставіцкаму краю, прыродзе, родным і сябрам. Вершы і песні друкуе ў Бераставіцкай газеце пад імем Мікола Барэль, у кнізе “Памяць. Бераставіцкі раён” (Мн. 1999). Памёр 24.10.2003г. У 2004 годзе выйшаў адзіны зборнік вершаў М. Барэля “Я не прашу ў Бога многа…”
Бібліяграфія:
Вершы Міколы Барэля:
Барэль, М. Вершы // Бераставіцкая газета. — 2001. — 6 чэрвеня. — С. 4. ББК Б81
Барэль, М. Восень. Клён. Вецер восені // Бераставіцкая газета. — 2003. — 12 лістапада. — С. 7. ББК Б81
Барэль, М. Завея. Снегапад // Бераставіцкая газета. — 2001. — 20 студзеня. — С. 4. ББК Б81
Барэль, М. Касьба // Бераставіцкая газета. — 2003. — 23 ліпеня. — С. 4. ББК Б81
Барэль, М. Кранулі мы стагоддзяў рубяжы // Бераставіцкая газета. — 2001. — 29 снежня. — С. 5. ББК Б81
Барэль, М. Падзяка. Сняжынка. Завіруха. Пароша // Бераставіцкая газета. — 2003. — 12 лютага. — С. 4. ББК Б81
Барэль, М. Песня пра Бераставіцу // Бераставіцкая газета. — 2001. — 19 верасня. — С. 4. ББК Б 87
Барэль, М. Прызнанне // Бераставіцкая газета. — 2001. — 5 снежня. — С. 3. ББК Б81
Барэль, М. Кранулі мы стагоддзяў рубяжы… / Мікола Барэль // Бераставіцкая газета. — 2001. — 29 снежня. — С. 5. ББК 81
Алена Дзянішчык
Майстар мастацкіх рамёстваў Бераставіцкага раённага цэнтра культуры і народнай творчасці Алена Дзянішчык ператварае звычайную гліну ў унікальныя вырабы ручной работы.
Гліна спакон веку вабіла сваёй пластычнасцю і ўніверсальнасцю. Выкарыстоўваючы жывы матэрыял, выняты з нетраў зямлі, чалавек як бы датыкаецца да прыроды, атрымліваючы ад яе зарад энергіі. Вырабы ручной працы з керамікі прыцягваюць і радуюць погляд. Яны нібы напоўнены сілай сонца, паветра, зямлі, вады.
Работы таленавітага майстра з Вялікай Бераставіцы Алены Дзянішчык — гэта не проста вырабы, а вытанчаныя рэчы, у якіх умела спалучаюцца традыцыі беларускай керамікі і наватарскі падыход.
Алена з дзяцінства была творчым дзіцём. Любіла танцаваць, спяваць, шыла лялькам сукенкі, але больш за ўсё ёй падабалася маляваць. Гэта і нядзіўна, бо мама дзяўчынкі працавала мастаком-афарміцелем у Доме культуры, добра валодала навыкамі выяўленчага мастацтва.
Глыбей у свет мастацтва Алена акунулася, калі вучылася ў Гродне ў гуманітарным каледжы, дадаткова асвойваючы спецыяльнасць “кіраўнік гуртка”. На занятках яна пазнаёмілася з рознымі відамі дэкаратыўна-прыкладной творчасці. Але фаварытам стала лепка з гліны. Працэс настолькі захапіў Алену, што яна самастойна з дапамогай спецыяльнай літаратуры і інтэрнэту стала вывучаць асновы ганчарства, асаблівасці і ўласцівасці керамікі.
Для Алены Дзянішчык гліна — гэта крыніца натхнення і самавыяўлення. Яе аўтарскі почырк індывідуальны і вядомы: ад вытанчаных фігурак лялек да вытанчаных дэкаратыўных элементаў на званочках – усе яе вырабы выкананы з неверагоднай акуратнасцю і ўвагай да дэталяў. У кожную працу ўкладзены карпатлівая праца і часцінка душы.
Працы Алены Дзянішчык здзіўляюць разнастайнасцю: фігуркі, магніты, скарбонкі, званочкі, дэкаратыўныя пано і нават бразготкі для малых. І ўсе вырабы выкананы з неверагоднай увагай да дробных дэталяў. Ад іх немагчыма адарваць вачэй — вожыкі, мышкі, кацяняты, домікі…
Асаблівае месца сярод вырабаў майстра займаюць гліняныя лялькі: беларусачкі, снягуркі, феі і неверагодныя лялечкі з кудзеркамі.
Майстар беражліва захоўвае традыцыі беларускай керамікі, робіць выдатныя свістулькі ў выглядзе птушачак і звяркоў.
Алена перадае свае ўменні падрастаючаму пакаленню. У Доме рамёстваў яна вядзе гурток па кераміцы, і на занятках дзецям заўсёды цікава. Дарэчы, майстар-класы рукадзельніцы з задавальненнем наведваюць не толькі дзеці, але і дарослыя.
Бібліяграфія:
Алиферович, Е. Из глины — с любовью / Елена Алиферович; фото // Бераставіцкая газета. — 2025. — 30 ліп. — С. 5. ББК 74
Алиферович, Е. Показали талант и мастерство : берестовицкие рукодельницы приняли участие в празднике гончарства в Свислочском районе / Елена Алиферович // Бераставіцкая газета. — 2024. — 31 ліпеня (№ 31). — С. 7. ББК 74+64
Ганчарова, С. «Велікодны сувенір» / Святлана Ганчарова; фота // Бераставіцкая газета. — 2020. — 4 красавіка (№ 26). — С. 4. ББК 74
Ганчарова, С. Дзівосы беларускай саломкі / Святлана Ганчарова; фота // Бераставіцкая газета. — 2023. — 1 лістапада (№ 59). — С. 5. ББК 64+74
Ганчарова, С. Дотык да культурнай спадчыны / Святлана Ганчарова; фота // Бераставіцкая газета. — 2023. — 27 верасня (№ 54). — С. 3. ББК 64+74
Ганчарова, С. Дыплом за ўдзел у «Казюках» / Святлана Ганчарова // Бераставіцкая газета. — 2019. — 23 сакавіка (№ 23). — С. 5. ББК 641+74
Ганчарова, С. Іх творчасць — наш культурны здабытак / Святлана Ганчарова; фота аўтара // Бераставіцкая газета. — 2021. — 9 кастрычніка (№ 79). — С. 1. ББК 64+74
Ганчарова, С. Саломка,гліна,роспіс па дрэве…// Бераставіцкая газета.—2013. — 6 красавіка (№ 27).— C.2. ББК Б633.6 +74
Анастасія Касьян
Анастасія Касьян — таленавіты майстар народных мастацкіх рамёстваў і захавальніца культурнай спадчыны Бераставіцкага раёна. Захопленая творчасцю, яна ўмела перадае веды падрастаючаму пакаленню.
З ранняга дзяцінства Анастасія была акружаная атмасферай творчасці, якую ёй прышчапіла бабуля. Менавіта ад яе Насця атрымала ў спадчыну любоў да вышыўцы. Бабуля вышывала роўняддзю, а майстрыха Анастасія палюбіла вышыўку крыжыкам.
Сёння, ужо будучы ўмелай майстрыхай, Анастасія ўкладвае ў кожны выраб часцінку душы. Вышыўка крыжыкам — гэта карпатлівая праца, якая патрабуе цярпення і ўседлівасці. Але для Насці гэта не проста занятак, а сапраўднае задавальненне. Што толькі не стваралі яе таленавітыя рукі! Дарэчы, у каляровай гаме работ дзяўчыны пераважаюць чырвоны і чорны. Чырвоны сімвалізуе паўнату жыцця, сонца і святло, чорны – сілу, стабільнасць, спакой. Такія колеры раней лічыліся засцерагальнымі. З даўніх часоў ручнікі былі з людзьмі ў самыя важныя і пераломныя моманты жыццёвага шляху: на вяселлях, пры нараджэнні, на хрэсьбінах, калі чалавека праводзілі ў апошні шлях. Іх лічылі абрадавымі і прыпісвалі магічную сілу, здольную адагнаць бяду.
Ствараючы свае шэдэўры, Насця не выкарыстоўвае гатовыя схемы, у працэсе вышыўкі заўсёды атрымліваецца свой, асаблівы, непаўторны ўзор. Дробныя крыжыкі зліваюцца ў адзінае палотнішча, і часам здаецца, што малюнак як быццам прылеплены да тканіны. Анастасія валодае і іншымі тэхнікамі вышыўкі. У яе ёсць ручнік у стылі “працяг”. Гэта калі ўзор вышываецца працяглымі шыўкамі. У планах у майстрыхі стварыць свой унікальны ўзор на ручніку, узяўшы за аснову старадаўнюю вышыўку.
Анастасія Касьян увесь час дзеліцца сваёй творчасцю і майстэрствам з землякамі, прымае ўдзел у буйных конкурсах і фестывалях. Так, напрыклад, падчас святкавання «Бацькавай булкі» ў Свіслачы ручнікі Анастасіі, вышытыя ў традыцыйным стылі з выкарыстаннем беларускага народнага арнаменту, два гады заслужана заваёўвалі прызавыя месцы ў абласной выставе-конкурсе дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва «Ручнік як шлях жыцця».
У 2023 годзе майстар удзельнічала ў стварэнні пано-карты ў рамках рэалізацыі рэспубліканскага праекта «Культурная спадчына Беларусі», які ілюстраваў карту нашай краіны з выкарыстаннем традыцыйных тэхнік ручной вышыўкі.
Анастасія прымала ўдзел у абласной акцыі «Дзявочы вянок міру», якую рэалізаваў Гродзенскі аблвыканкам сумесна з Беларускім саюзам жанчын да 80-годдзя вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў і ў рамках Рэспубліканскага марафону моладзі і студэнцтва.
Апроч вышыўкі, Анастасія захапляецца стварэннем вырабаў з прыродных матэрыялаў. Яе працы заўсёды арыгінальныя і напоўнены нейкай асаблівай утульнасцю і цяплом.
А яшчэ Насця робіць тэкстыльных лялек. Модныя аднарожкі выхваляюцца сваімі ўборамі: кожнае сукенка дызайнерская! А мілыя жабы вяртаюць у дзяцінства, так і жадаецца сесці дзе-небудзь на зялёным лузе, і, забыўшыся аб дарослых праблемах, вярнуцца ў далёкія бесклапотныя часы. Анастасія надае вялікую ўвагу дэталям: ад выбару тканін да прапрацоўкі аксэсуараў.
Ведамі і досведам Анастасія Касьян дзеліцца з дзецьмі, якія наведваюць гурток «Мастерилки» пры Доме рамёстваў. Юныя землякі прыходзяць на заняткі з вялікім задавальненнем. Тут нязменна пануе атмасфера творчасці, якая акунае дзяцей у свет мастацтва.
Бібліяграфія:
Алиферович, Е. Творчество без границ / Елена Алиферович // Бераставіцкая газета. — 2024. — 11 верасня (№ 37). — С. 10. ББК 74
Алиферович, Е. Хранительница культурного наследия / Елена Алиферович; фото // Бераставіцкая газета. — 2025. — 21 мая. — С. 5. ББК 74
Ганчарова, С. «Вясновы букет»: перамога Тамары Касьян / Святлана Ганчарова; фота // Бераставіцкая газета. — 2022. — 4 чэрвеня (№ 41). — С. 4. ББК 641+74
Ганчарова, С. Іх творчасць — наш культурны здабытак / Святлана Ганчарова; фота аўтара // Бераставіцкая газета. — 2021. — 9 кастрычніка (№ 79). — С. 1. ББК 64+74
Ганчарова, С. Саламяных спраў майстар / Святлана Ганчарова // Бераставіцкая газета. — 2016. — 19 ліпеня (№ 55). — С. 2. ББК 74
Ганчарова, С. У Вялікай Бераставіцы расчыніць дзверы Дом рамёстваў / гутарыла Святлана Ганчарова // Бераставіцкая газета. — 2018. — 7 ліпеня (№ 53). — С. 2. ББК 641+74
Муса Джалиль «Варварство». Читает Приходько Нина Ивановна.
Пімен Панчанка «Дзеці Вайны»
Муса Джалиль «Варварство». Читает Алла Филон
Олег Усачев «Последний бой Марата»
Галавач Лідзія Мікалаеўна дзіця-вайны, нарадзілася ў вёсцы Гольні Алекшыцкага сельскага савета ў 1935 г. Калі пачалася вайна ёй было 6 гадоў, добра памятае тры гады акупацыі, як немцы спалілі вёску Верхаўляны, што побач з Гольнямі.
Янка Сіпакоў «Перамога».
Міхась Пазнякоў «На плошчы Перамогі». Чытае Альшэўскі Раман.
Чытае Шаўчэнка Мікіта.
Анатоль Астрэйка «Песня партызанам». Чытае Сулаўка Матвей.
Инесса Казак «Спасибо ветеранам». Чытае Юшко Карына.
Татьяна Галушко «Семнадцатилетние». Читает Бегай Елена Владимировна.
Аркадзь Куляшоў «Камсамольскі білет». Чытае Анішчык Уладзіслаў.
Пятрусь Броўка «Не трэба вайны». Чытае Анатолій Канаеў.
М. Пазнякоў «Юнаму сябру». Чытае Абрамова Аліна.
Виктор Менченя «Дети войны». Чытае Гаўраш Ксенія.
Генадзь Кляўко «Лепей абдымкаў такіх не бачыць». Чытае Карач Васіліса.
Пятрусь Броўка «Мы не забудзем вас!». Чытае Макавей Данііл.
Алексей Симонов «Красоту, что дарит нам природа… «. Читает Шаблий Никита.
Міхась Пазнякоў «Ля Вечнага агню». Чытае Паліна Прыходзька.
Помнік землякам (гіст.) – скульптура воіна з нахіленым сцягам. Пастаўлены ў 1969 г. на ўшанаванне памяці 90 землякоў – воінаў Чырвонай Арміі, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.
Памяць Беларусі : рэспубліканская кніга / [галоўны рэдактар Г. П. Пашкоў ; мастацкае афармленне У. П. Свентахоўскі]. — Мінск : Беларуская энцыклапедыя, 2005. — 592 с. ББК 63.3(4Беи)
Выданне з’яўляецца заключнай кнігай серыі гісторыка-дакументальных хронік «Памяць». Змяшчае агульны нарыс пра падзеі Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі Беларусі. У кнізе даецца інфармацыя пра найбольш значныя падзеі Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі кожнага раёна рэспублікі. Зроблены подлікі і публікуюцца лічбы названых у кнігах «Памяць» прозвішчаў воінаў Чырвонай Арміі і патызан, якія загінулі і пахаваны тут, колькасць загінуўшых падпольшчыкіў, мірных жыхароў — ахвяр фашысцкага тэрору. Даецца інфармацыя, калі ў якім выдавецтве выйшла кніга «Памяць» па кожным раёне. Прыводзяцца звесткі пра найбольш значныя падзеі 2-й сусветнай вайны.
Кніга багата ілюстравана, у ёй змешчана каля 4 тыс. каляровых і чорна-белых ілюстрацый, партрэтаў, карты.
Беларусь партизанская = Guerrilla Belarus : иллюстрированная энциклопедия партизанского движения в Беларуси в годы Великой Отечественной войны / [под общей редакцией А. М. Литвина ; перевод на английский: А. В. Титова, Н. Ю. Жданова]. — Минск : Беларуская Энцыклапедыя, 2019. — 348, [3] с.. — (Беларусь помнит: во имя жизни и мира) ББК 63.3(4Беи)622
Книга посвящена партизанскому движению — уникальной странице в истории Беларуси, каждого региона страны. Она наглядно показывает героику партизанской борьбы, а также партизанские будни, жизнь и быт партизан. Авторские тексты, иллюстрации, архивные документы, музейные экспонаты и экспозиции, памятники и мемориалы раскрывают историю развития партизанского движения в Беларуси и одновременно показывают, как жили простые люди в этот сложный период, как действовали партизанские лагеря, госпитали, школы, мастерские, как жили и сражались целые партизанские зоны. Издание представляет особый интерес для историков, научных и музейных работников, исследователей, преподавателей высших и средних учебных заведений, а также для всех, кто интересуется национальным историческим наследием Беларуси.
Ермаловіч, В. І. Беларусь у гады Вялікай Айчыннай вайны (1941-1945) / В. І . Ермаловіч ; мастак У. П. Свентахоўскі. — Мінск : Беларусь, 2014. — 183 с. ББК 63.3(4Беи)622
На дакладных гістарычных фактах і матэрыялах разглядаюцца асноўныя падзеі Вялікай Айчыннай вайны. Адлюстроўваюцца не толькі ваенныя дзеянні на тэрыторыі Беларусі, але распавядаецца аб формах і метадах дзяржаўнага кіраваня ва ўмовах вайны, асаблівасцях міжнародных адносін і дыпламатыі савецкай і беларускай дзяржаў, удзеле БССР у стварэнні Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у 1945 г.
Для шырокага кола чытачоў.
Геноцид белорусского народа = Genocide of the belarusian people : информационно-аналитические материалы и документы / Генеральная прокуратура Республики Беларусь ; [под общей редакцией А. И. Шведа]. — Минск : Беларусь, 2023. — 174, [1] с. ББК 63.3(4Беи)622
Книга включает справочно-аналитические материалы о геноциде белорусского народа во время Великой Отечественной войны, в послевоенный период и использовании нацистской идеологии участниками попытки государственного переворота в Беларуси в 2020 году (на основании доказательств из уголовных дел и архивных источников).
Издание представляет особый интерес для историков, научных и музейных работников, исследователей, преподавателей высших и средних учебных заведений, а также всех, кто интересуется национальным историческим наследием Беларусь.
Геноцид белорусского народа. Карательные операции = Genocide of the Belarusian people. Punitive operations : в 2 ч. / Генеральная прокуратура Республики Беларусь ; [под общей редакцией А. И. Шведа] Ч. 1. — Минск : Беларусь, 2023. — 309, [2] с. ББК 63.3(4Беи)622
В издании представлены новые и ранее неизвестные широкой общественности материалы о планировании и реализации нацистской Германией политики геноцида белорусского народа путем проведения массовых карательных операций. Приведены доказательства зверских способов расправ нацистов с мирным населением БССР, а также участия в указанных преступлениях украинских, латышских, белорусских и других коллаборационистов.
Издание представляет интерес для широкого круга читателей: должностных лиц государственных органов и организаций, научных и музейных работников, исследователей, преподавателей и учащихся высшего и среднего образования, а также всех, кто интересуется историей Беларуси и Великой Отечественной войны.
Защищая Отечество. Операция «Багратион». Партизаны белорусской земли… / Постоянный Комитет Союзного государства ; ред. совет: Е. Л. Богдан [и др.]. — Минск : Колорград, 2024. — 351 с.. — (Библиотека Союзного государства) ББК 63.3(4Беи)622
Белорусская стратегическая наступительная операции Красной Армии “Багратион” – одна из крупнейших в истории не только Великой Отечественной войны, но и всего человечества. Советские войска разгромили мощнейшую группировку вермахта, освободив Беларусь, большую часть Литвы, восточные районы Польши. К сожалению, роль “лесных солдат” в освобождении Беларуси от коричневой чумы изучена еще не до конца.
Эта книга — уникальное издание. Оно открывает значительное количество не опубликованных ранее архивных документов. В книгу вошли приказы, распоряжения, директивы, шифртелеграммы, радиограммы, планы, отчеты, докладные запмски, информации, справки, сводки, донесения, рапорты, обращения…
Основа издания – документы из фонда Белорусского штаба партизанского движения, а также материалы из “партизанских” фондов, хранящихся в Национальном архиве Республики Беларусь.
1418 дней Великой Отечественной войны : хронология событий / составитель Е. В. Малашевич ; научные редакторы: Е. И. Барановский, Г. И. Баркун ; фото: В. В. Харченко]. — Минск : Мастацкая літаратура, 2014. — 421, [1] с. ББК 63.3(2)622
В книге в хронологическом порядке зафиксированы основные события Великой Отечественной войны, происходившие на территории СССР и сопредельных стран, оккупированных гитлеровской Германией, в период от ее вероломного нападения на СССР и до победоносного мая 1945 года, оборонительные и наступательные операции Красной Армии и партизан, подъем и накал всенародной борьбы с оккупантами.
Твои сыновья, Беларусь : маршалы, генералы (адмиралы) — белорусы и уроженцы Беларуси в годы Великой Отечественной войны / Национальная академия наук Беларуси, Институт истории ; [составители: Б. Д. Долготович, А. А. Коваленя ; ответственный редактор Г. К. Киселев]. — Минск : Беларуская навука, 2019. — 474, [1] с. ББК 63.3(4Беи)622я2
В книге приведены биографии маршалов, генералов и адмиралов СССР – белорусов и уроженцев Беларуси, участников Великой Отечественной войны (1941–1945 гг.). Кроме биографических сведений, дается краткое описание их боевого пути, подвигов, приводится информация о наградах и увековечении памяти. Персоналии размещены в сборнике по тематическим разделам, многие статьи проиллюстрированы портретами.
Книга адресована широкому кругу читателей и приурочена к 75-летию со дня освобождения Беларуси от немецко-фашистских захватчиков.
Народны летапіс Вялікай Айчыннай вайны: успомнім усіх! / [складальнікі: А. М. Літвін і інш. ; рэдкалегія: А. А. Каваленя (галоўны рэдактар) і інш.]. — Мінск : Беларуская навука, 2023. — 365, [1] с. ББК 63.3(4Беи)622
У выданні прадстаўлены ўспаміны і дакументальныя матэрыялы, сабраныя ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі ў рамках ініцыяванай Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі ўсебеларускай акцыі «Народны летапіс Вялікай Айчыннай вайны: успомнім усіх!».
Разлічана на шырокае кола чытачоў: прафесійных гісторыкаў, выкладчыкаў устаноў вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі, настаўнікаў агульнаадукацыйных устаноў, студэнцкую і вучнёўскую моладзь, рэкамендаваны для выкарыстання ў навукова- даследчай рабоце і навучальным працэсе.
Дашкевич, Т.Н. Письмо, летящее сквозь годы: из рассказов очевидцев / Татьяна Дашкевич. – Минск: Четыре четверти, 2023. – 300 с.: ил. – (Дети войны) ББК 84(4Беи)622
Книга Татьяны Дашкевич «Письмо, летящее сквозь годы» – результат многолетнего труда, встреч и бесед писателя с людьми, пережившими войну в детские годы. В этих рассказах война осязаема, она имеет цвет и звуки, и читатель словно погружается в судьбу каждого рассказчика, в его израненное детство. Главный вывод, который можно сделать, прочитав эту книгу: у преступлений нет срока давности, о них нельзя забыть, их нельзя простить.
Вайна – трагедыя і памяць народа: расказваюць сведкі падзей/ навуковы рэдактар В.М.Курцова. – Мінск: Беларуская навука, 2023. – 519 с. ББК 63.3(4Беи)622
Кніга выйшла ў выдавецтве «Беларуская навука». Выданне падрыхтавана вучонымі аддзела дыялекталогіі і лінгвагеаграфіі Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі.У кнігу ўвайшлі ўспаміны сведкаў падзей, якія адбываліся на тэрыторыі Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны ў 1941–1944 гадах, адразу пасля яе вызвалення, а таксама за межамі рэспублікі, але не на лініі фронту. Гэта гісторыі людзей, якія знаходзіліся ў канцлагерах ці працавалі ў Германіі прыгоннымі ў сваіх «гаспадароў». Уся кніга напоўнена болем апавядальнікаў. Кожны іх успамін аб перажытых жахах нельга ўспрымаць без суперажывання, слёз роспачы і абуранасці… Немагчыма і таму, што большасць аўтараў-апавядальнікаў у гады вайны былі яшчэ дзецьмі.
Незабытае рэха вайны: выбраныя творы беларускіх паэтаў пра Вялікую Айчынную вайну / укладальнік Віктар Шніп. – Мінск: Мастацкая літаратура, 2023. – 126 с. – (100 вершаў) ББК 84(4Беи)6
У зборнік увайшло 100 вершаў пра Вялікую Айчынную вайну, якія былі напісаны ў час вайны і пасля Вялікай Перамогі над нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Многія творы, якія прадстаўлены ў зборніку, сталі класікай беларускай літаратуры.
Корсак, А.И. Шталаг № 354: история и память / А.И.Корсак, С.А.Каминский. – Минск: Беларусь, 2023. – 104 с.: ил. – (Беларусь. Трагедия и память) ББК 63.3(4Беи)622
Издание посвящено одной из трагических страниц истории Великой Отечественной войны в Беларуси — массовой гибели советских военнопленных в шталаге No 354, располагавшемся на территории советского военного городка в Боровухе-1 (ныне район в г. Новополоцке). В период 1941—1943 гг. в лагере содержалось около 29 000 советских военнослужащих — свыше 18 000 из них погибли. В книге впервые обращено внимание на положение советских женщин-военнопленных в шталаге No 354. Один из разделов посвящен судьбам советских военнопленных, которым удалось бежать из шталага № 354 и продолжить борьбу в рядах партизанских формирований. В издании приведены исторические и современные фотографии, фотокопии архивных документов.
Зельскі, А.Г. Хатынь. Хатынь. Khatyn / А.Г.Зельскі. – Мінск: Беларусь, 2023. – 152 с.: іл. ББК 63.3(4Беи)622
Хатынь — сімвал трагедыі беларускага народа, незабыўная старонка яго гісторыі. 80 гадоў мінула з часу жудаснага знішчэння маленькай вёскі, але боль тых падзей не сціхае і сёння. Створаны ў канцы 1960-х гадоў як сімвал усіх спаленых беларускіх вёсак, мемарыял скрозь стагоддзі стаў месцам нацыянальнага пакланення і прымірэння. Зыходзяць сведкі тых страшных падзей, але застаецца моладзь, якой наканавана несці сцяг памяці аб тых, каго заглынула полымя вайны. Мемарыяльны комплекс жыве, на яго тэрыторыі з’яўляюцца новыя аб’екты, якія міжволі эмацыянальна ўздзейнічаюць на кожнага наведвальніка. Акрамя апісання аб’ектаў комплексу, у кнізе распавядаецца пра цяжкі лёс Беларусі, поўны выпрабаванняў, якія не раз выпадалі на долю нашай краіны, даецца гістарычная даведка аб вёсцы Хатынь, згадваюцца вёскі, якія напаткаў такі ж самы лёс. Выданне прызначана для шырокага кола чытачоў, гасцей Беларусі, якія наведваюць мемарыяльны комплекс «Хатынь» і іншыя памятныя мясціны нашай краіны.
Высоцкі, Ю. C. Перамогу набліжалі як маглі : дакументальныя аповесці / Юліян Высоцкі. — Мінск : Звязда, 2019. – 412 с. ББК 84(4Беи)6
Героі новых аповесцей Юліяна Высоцкага — генерал А. І. Гасціловіч, камандарм 18-й арміі, дзе Леанід Брэжнеў узначальваў палітаддзел, М. І. Фёдараў, камісар самай баявой і трагічнай на Беларусі партызанскай брыгады «Штурмавая», удзельнікі разведвальна-дэсантнай групы 1-га Беларускага фронту, у якой поплеч змагаліся савецкія афіцэры і жаўнеры адроджанага Войска Польскага. А таксама юныя следапыты — навучэнцы 30-й мінскай гімназіі, якія адкрылі некалькі невядомых старонак вайны, паказалі высокі прыклад шанавання герояў Вялікай Айчыннай і захавання памяці пра іх.
Зацікавіць чытача і другая частка дакументальнай аповесці пра Героя Расіі — нашага земляка-беларуса Аляксея Бацяна — пра насычанае патрыятычнымі падзеямі пасляваеннае жыццё гэтага легендарнага чалавека.
Федасеенка, У. К. Віхры на скрыжаваннях : раманы / Уладзімір Федасеенка. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2014. — 582 с. ББК 84(4Беи)6
У кнігу Уладзіміра Федасеенкі ўвайшлі тры раманы. «Дубовая Града» і «Віхры на скрыжаваннях» прысвечаны барацьбе моладзі ў тыле ворага ў час Вялікай Айчыннай вайны, а «Пасля смерчу» — аб жыцці моладзі, яе вучобе, працы, каханні ў толькі што вызваленым ад акупантаў горадзе на Сожы.
Павлов, В. П. Дети лихолетья : документальные очерки и повести / В. П. Павлов. — Минск : Беларуская навука, 2017. — 398, [1] с. ББК 63.3(4Беи)622
В предлагаемом издании показаны судьбы детей Беларуси в годы Великой Отечественной войны: эвакуация детских учреждений на восток, жизнь детских коллективов на новых местах в советском тылу. Значительная часть книги посвящена трагической жизни детей Беларуси и России на оккупированной территории. На материалах архивных источников, периодической печати, научных исследований и в основном на воспоминаниях участников событий базируется правдивое повествование о тех, кого спасали и кто спасал.
Предназначается людям, перенесшим трагедию войны, современному молодому поколению, не изведавшему войн, широкому кругу читателей.
Васильев, Б. Л. В списках не значился : роман / Б. Васильев. — Санкт-Петербург : Лениздат, 2014. — 288 с ББК 84(2=411.2)6
Роман-легенда, основанный на документах. Время действия – самое начало Великой Отечественной войны, место – осаждённая немецкими захватчиками Бресткая крепость. Вместе с другими советскими солдатами там находится и Николай Плужников, 19-летний нвоенький лейтенант, выпускник военного училища, получивший назначение командовать взводом. Он приехал вечером 21 июня, а утром начинается война. Николай, которого н успели внести в войсковые списки, имеет полное право покинуть крепость и увезти подальше от беды свою невесту, но он остаётся выполнять свой гражданский долг. Крепость, истекая кровью, теряя жизни, героически держалась до весны 1942 года, и Плужников стал её последним воином-защитником, героизм которого изумлял его врагов. Повесть посвящается памяти все неизвестным и безымянным солдатам.
Васильев, Б. Л. А зори здесь тихие… : сборник / Борис Васильев. — Москва : АСТ, 2018. — 478 с. ББК 84(2=411.2)6
Легенда о юных зенитчицах была опубликована журналом «Юность» в 1960 году. Девичья бригада во главе со старшиной противостоит в неравной схватке вражеским диверсантам. В событиях 1942 года погибают все, кроме командира. Это тонкое психологическое произведение, в котором показано мастерски как любовь, красота и смерть не просто ходят рядом, а пересекаются друг с другом. Борис Васильев – классик русской литературы. Его знаменитые произведения: «Завтра была война», «В списках не значился», «Не стреляйте в белых лебедей» и другие пополнили золотой фонд литературы.
Бондарев, Ю. В. Горячий снег : роман / Юрий Бондарев ; художник Ю.Бондарев. — Москва : Детская литература, 2013. — 457 с. ББК 84(2=411.2)6
Одно из наиболее ярких и значительных произведений писателя, вышедшее отдельной книгой в 1970 году. Тема массового героизма советского народа в дни самых жестоких испытаний, которую начал разрабатывать Юрий Бондарев ещё в первых своих военных повестях, получила в «Горячем снеге» наиболее полное воплощение. Автор рассказывает о последних днях Сталинградской битвы, о людях, вставших насмерть на пути фашистов, рвущихся к окруженной группировке Паулюса.
Прысяга ў акопах : вершы беларускіх паэтаў, якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2025. — 143 с.. — (Новая бібліятэка беларускай паэзіі) ББК 84(4Беи)6
Удзельнікамі Вялікай Айчыннай вайны сталі больш за дзве з паловай сотні беларускіх пісьменнікаў. Многія з іх загінулі, не дажыўшы да светлага дня Перамогі. У кнігу ўвайшлі творы толькі некаторых айчынных паэтаў, якія ахвяравалі сваім жыццём дзеля свабоды роднай краіны і мірнага неба над ёй. Адны з іх на той час ужо ярка заявілі пра сябе ў літаратуры, іншыя — найчасцей у сілу свайго зусім маладога ўзросту — яшчэ знаходзіліся на шляху да ўласнай творчай сталасці, але і іх вялікі паэтычны патэнцыял — бясспрэчны, пра што сведчаць вершы гэтага зборніка.
Алексеев, С. П. От Москвы до Берлина : рассказы о Великой Отечественной войне для детей / Сергей Алексеев ; [художник Н. В. Беланов]. — Москва : Астрель : АСТ, 2010. — 190 с. ББК 84(2=411.2)6
Автор этой книги – известный писатель, лауреат Государственных премий СССР и России, Сергей Петрович Алексеев – участник Великой Отечественной войны, и каждый его рассказ – еще один штрих войны, еще одна боль о погибших друзьях, еще один поклон победителям.
Бакланов, Г. Я. Навеки — девятнадцатилетние : повесть / Григорий Бакланов ; художник Ю. Федин ; [вступительная статья В. Кондратьева]. — Москва : Детская литература, 2013. — 205 с.. — (Школьная библиотека) ББК 84(2=411.2)6
Григорий Яковлевич Бакланов, писатель военного поколения и автор книг о военном поколении. Писатель рассказывает о молодости своего поколения, о тех, кто прошел тяжкое испытание Великой Отечественной войной.
Повесть «Навеки девятнадцатилетние» посвящена судьбам молодых офицеров-лейтенантов, вчерашних школьников, была отмечена Государственной премией СССР. В центре – история лейтенанта Третьякова: фронт, ранение, уральский госпиталь, встреча с Сашей и любовь, опять фронт и бой… Короткая жизнь Володи Третьякова, мужественная, полная надежд, естественное и трагически вписана в историю великой Родины.
Балтер, Б. И. До свидания,мальчики! : повесть / Борис Балтер.- Москва: Астрель, 2007.- 411с.-( Любимое чтение ) ББК 84(2=411.2)6
Борис Балтер (1919-1974) – талантливый писатель и настоящий человек с большим сердцем, чутким, нежным и чрезвычайно ранимым. Боевой офицер, прошедший две войны, в 23 года командовавший полком, выводивший солдат из окружения, он и в литературном творчестве проявил себя незаурядно: повести и рассказы писателя выразительны, искренни и лиричны.
Повесть «До свидания, мальчики!» – самое известное произведение писателя. Это лирический рассказ о трех мальчишках, в середине тридцатых годов окончивших школу. На светлую, казалось бы, ничем не омраченную юность героев повести надвигалась война. Но объективно – это рассказ о поколении, вступающем в жизнь накануне второй мировой войны. Мужество, гражданственность, чистота и благородство идеалов – характерные черты этого поколения. И лучшие представители его пронесли свои идеалы незапятнанными через всю жизнь.
Быков, В. Обелиск; Сотников : повести / Василь Быков ; перевод с белорусского ; художник П. Пинкисевич. — Москва : Детская литература, 2015. — 269 с. — (Школьная библиотека) ББК 84(4Беи)6
«Обелиск», повесть Василя Быкова, рассказывает о судьбе самоотверженного школьного учителя и его учениках – идеалистичных, отчаянных мальчишках, решившихся на борьбу с фашистами во время немецкой оккупации.
«Сотников» — потрясающая воображение в своей почти документальной простоте история двух попавших в плен партизан. Это рассуждение о героизме и предательстве, смерти и жизни, история о мужестве, чести и верности долгу.
Васильев, Б. Л. Завтра была война : [повесть] / Борис Васильев. — Москва : АСТ, 2022. — 160 с. ББК 84(2=411.2)6
Завтра была война — драматичная повесть Бориса Васильева, посвящённая юношеству, дружбе и личностному становлению. В ней также затрагивается проблема отношений родителей и детей. Девятиклассница Вика попадает в тяжёлую ситуацию: её отца объявляют врагом народа, а самой девочке грозит исключение из комсомола. Не желая предавать близкого человека и становиться его обвинителем, Вика решается на отчаянный шаг. Своим поступком она показывает окружающим, что главное в жизни — это чистая совесть. Захватывающая и эмоциональная книга, написанная со знанием подростковой психологии, произведёт сильное впечатление на читателей.
Воробьев, К. Д. Убиты под Москвой : повести и рассказы / Константин Воробьев ; [составление и вступительная статья В. Чалмаева] ; художник А. Тамбовкин. — Москва : Детская литература, 2015. — 284 с. ББК 84(2=411.2)6
Книга писателя-фронтовика Константина Дмитриевича Воробьева повествует о событиях первых месяцев Великой Отечественной войны. Повесть поражает воображение читателя жестокой «окопной» правдой, рассказывая о героизме и мужестве простых солдат и офицеров – вчерашних студентов и школьников.
Казакевич, Э. Г. Звезда : повесть / Эм. Казакевич.- Л. : Детская литература, 1989.- 111 с.-(Школьная библиотека) ББК 84(2=411.2)6
Эммануил Генрихович Казакевич пишет о самых трудных и драматичных эпизодах Великой Отечественной войны. «Звезда» – позывные группы войсковых разведчиков, ушедших в рейд по вражеским тылам, чтобы ценой своих жизней добыть сведения о танковой дивизии СС. Эта повесть, рассказывающая о самоотверженном подвиге группы разведчиков, всколыхнула советскую литературу и принесла автору широкую известность. По словам К. Симонова, «Звезда» была и осталась одной из лучших книг о великой грозной войне. Она была трагична, потому что трагична была война; она была полна любви к людям войны и глубокой веры в них.
Катаев, В. П. Сын полка / Валентин Катаев ; художник Ольга Подивилова. — Москва : Самовар, 2022. — 159, [1] с. — (Школьная библиотека) ББК 84(2=411.2)6
Валентин Петрович Катаев – известный писатель, драматург, поэт. Его произведения неоднократно переводились на многие языки. Повесть «Сын полка», которую он написал в 1944 году, и по сей день является одной из любимых книг о войне.
В книге рассказывается о деревенском мальчике Ване Солнцеве, потерявшем в начале войны всех близких и родной дом. Сироту подобрали солдаты артиллерийского полка, но двенадцатилетний Ваня отказался ехать в тыл, стал разведчиком и обрел в полковой батарее новую семью. Эта горькая, трогательная и правдивая история об отважном маленьком солдате, который вместе с бывалыми артиллеристами защищает Родину от фашистских захватчиков, наравне со всеми преодолевая опасности и тяготы боевых будней, до сих пор остается одной из самых ярких и любимых читателями книг о войне.
Кондратьев, В.Л. Отпуск по ранению : повести / В. Кондратьев ; худож. Б. Страхов. – Москва : Детская литература, 2010. – 285 с. : ил. – (Школьная библиотека) ББК 84(2=411.2)6
Военная проза Вячеслава Леонидовича Кондратьева пропитана воспоминаниями о пережитом и воссоздает мир, в котором его героям приходиться сражаться, жить и умирать. В книгу вошли две повести о войне «Сашка» и «Отпуск по ранению», главный герой которых молодой солдат, вчерашний школьник, принявший на себя все бремя ответственности за судьбу Родины.
Полевой, Б. Н. Повесть о настоящем человеке : [для среднего школьного возраста] / Борис Полевой ; художник В. Щеглов. — Москва : Детская литература, 2019. — 379 с. — (Школьная библиотека) ББК 84(2=411.2)6
«В жизни всегда найдется место подвигу» — эти горьковские строчки могли бы стать эпиграфом к легендарной книге Полевого. Эта волнующая история о лётчике Алексее Мересьеве. Прототипом героя книги стал Герой Советского Союза лётчик Алексей Маресьев, самолёт которого был сбит в воздушном бою. Лётчик оказывается в лесу без еды и воды, а позже, в госпитале, ему ампутируют обе ноги. Но это не мешает Мересьеву вернуться к прежней жизни и продолжить летать на самолёте-истребителе. Лётчик Маресьев – сильный, смелый человек, своим подвигом он показывает, как можно остаться Настоящим человеком в самых нечеловеческих условиях.
Семенов,Ю. С. Семнадцать мгновений весны : роман / Ю. С. Семенов. — Минск : Вышэйшая школа, 1984. — 272 с. ББК 84(2=411.2)6
Юлиан Семенович Семенов — русский писатель, историк, поэт, журналист, автор культового романа о Штирлице, легендарном советском разведчике. Герой романа, легендарный разведчик Исаев-Штирлиц стал настоящим народным кумиром. Роман » Семнадцать мгновений весны » был опубликован в 1970 году, и уже через три года состоялась его экранизация, сценарий также был написан Юлианом Семеновым. Телефильм имел оглушительный успех и по сей день остается хитом российского кинематографа.
Симонов, К.М. Живые и мертвые : роман в трех книгах / Константин Симонов. — Москва : Художественная литература, 1989. — 479 с. ББК 84(2=411.2)6
Константин Симонов – известный русский писатель, всю войну прослуживший военным корреспондентом, поэт, обессмертивший себя пронзительным стихотворением «Жди меня, и я вернусь…» и романом «Живые и мертвые», ставшим художественно-эпическим повествованием о пути советского народа к победе в Великой Отечественной войне. Автор стремился соединить два плана – достоверную «летопись» основных событий войны, увиденных глазами главных героев, и анализ этих событий с точки зрения их современного писателю понимания и оценки. Роман «Живые и мертвые» впоследствии был продолжен еще двумя романами, разросшись в трилогию.
Смирнов, С.С. Брестская крепость : роман / С.С. Смирнов. – Москва : Сов. Россия, 1990. — 400 с. — (Подвиг) ББК 84(2=411.2)6
В книге восстановлен полный драматизма эпизод Великой Отечественной войны – защита Брестской крепости, рассказано о подвиге людей, которые, оказавшись отрезанными от внешнего мира, продолжали героическое сопротивление врагу. С. С. Смирнов воссоздал их биографию, восстановил честное имя защитников крепости, побывавших в фашистском плену, а также вернул стране имена погибших героев. В 1965 году книга удостоена Ленинской премии.
Стаднюк, И.Ф. Война : роман / Иван Стаднюк. — Москва : Патриот, 1991. — 717 с. ББК 84(2=411.2)6
В книгу вошли две первые части романа-эпопеи «Война», воссоздающие трагические события накануне Великой Отечественной войны и в ее начальный период.
Твардовский, А. Т. Василий Теркин : поэма / Александр Твардовский. — Москва : АСТ, 2022. — 256 с. ББК 84(2=411.2)6
Это одно из главных произведений в творчестве поэта, получившее всенародное признание. Василий Тёркин – собирательный герой, воплощающий лучшие черты, присущие советскому солдату. Произведение имело большой успех у читателей. Каждая глава – небольшая новелла об эпизоде из фронтовой жизни Тёркина, не связанная с другими каким-либо общим сюжетом. Отдельные новеллы были созданы по мотивам реальных событий войны: начальный период отступления 1941–1942 года, битва у Волги, переправа через Днепр, взятие Берлина. В четырёх авторских главах-отступлениях – рассуждения о войне, нелёгкой солдатской доле. Поэма построена вокруг связующей идеи военной дороги, по которой Тёркин вместе со всей советской армией идёт к Победе.
Фадеев, А. Молодая гвардия : роман / Александр Фадеев. — Москва : Издательство «Правда», 1978. — 659 с. ББК 84(2=411.2)6
Александру Фадееву удалось написать яркую книгу о жизни, первой любви и подвиге вчерашних школьников. Много смелых сердец зажег переизданный невероятное количество раз роман о подпольной организации Краснодонцев «Молодая гвардия». События, ставшие основой романа не выдумка, а правдивая иллюстрация к событиям ВОВ. Борьба юношей и девушек оккупированного немецкими захватчиками Краснодона, стала примером стойкости для каждого советского человека. Многие поколения, с содроганием читали сцены пыток, которым подвергались юные герои и их старшие товарищи. Мысленно сравнивали себя с ними и решали, достойны ли они, принять в дар то, что им подарили, пожертвовавшие собой герои.
Алексеев, С. П. Поклон победителям : рассказы о Великой Отечественной войне / Сергей Алексеев ; художник Аркадий Лурье. — Москва : Детская литература, [2018]. — 31 с.. — (Детям о Великой Отечественной войне) ББК 84(2=411.2)6
Автор — известный детский писатель, участник Великой Отечественной войны (1941-1945) — рассказывает о подвиге нашего народа в освобождении родной страны от фашистских захватчиков.
22 июня 1941 года, на рассвете, войска фашистской Германии вероломно, без предупреждения напали на нашу Родину. Началась Великая Отечественная война советского народа против фашистских поработителей. Враги рассчитывали расправиться с нами быстрым, стремительным ударом, но глубоко просчитались. Как один, поднялись советские люди на защиту своей Родины и свободы.
О бессмертных героях Великой Отечественной войны и написаны эти рассказы.
Ніколі не забудзем : аповеды беларускіх дзяцей пра дні Вялікай Айчыннай вайны / [укладальнік П. Рунец ; аўтар прадмовы М. Чарняўскі]. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2021. — 254, [1] с. ББК 84(4Беи)6
Гэтую кнігу, якая неаднаразова выдавалася, напісалі самі дзеці. Юныя аўтары распавядаюць пра суровы час Вялікай Айчыннай вайны. Дзеці, якім давялося рана пасталець, апавядаюць пра перажыты страх і боль, пра мужнасць і надзею на выратаванне.
Перамога — наша бяссмерце : беларуская паэзія барацьбы і міру / [укладальнік Віктар Шніп ; мастакі: В. Волкаў, М. Савіцкі, А. Малішэўскі і інш.]. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2025. — 205, [1] с. ББК 84(4Беи)6
У кнігу ўвайшлі лепшыя вершы беларускіх паэтаў, прысвечаныя тэме Вялікай Айчыннай вайны, мірнай і стваральнай працы беларусаў — нашчадкаў герояў вайны, тэме патрыятызму і веры ў заўтрашні дзень. Кніга аздоблена рэпрадукцыямі карцін вядомых беларускіх мастакоў, фотадакументамі перыяду Вялікай Айчыннай вайны і пасляваеннага часу.
Гребенкина,А. А. Живая боль. Женщины и дети Брестского гарнизона(1941-1944) / А.А.Гребенкина. — Минск : Беларусь, 2008. — 174с. ББК 63.3(4Беи)622
О героизме защитников Брестской крепости известно очень много. Но есть еще судьбы людей, прошедших сквозь ад первых дней войны, — судьбы жен и детей, помогавших своим мужьям и отцам в неравной схватке с фашистами. Автор собрала огромный документальный материал, записала воспоминания оставшихся в живых женщин и детей Брестского гарнизона, которые и легли в основу предлагаемого издания. В книге использованы фотоснимки из фондов мемориального комплекса БРЕСТСКАЯ КРЕПОСТЬ-ГЕРОЙ, отдела культуры Брестского горисполкома, а также десятки фотографий, подаренных автору участниками этих трагических событий, их родными и близкими.
От Москвы до Берлина : рассказы о Великой Отечественной войне ; художник А. Кузнецов. — Москва : Детская литература, 2018. — 414 с.. — (Школьная библиотека) ББК 84(2=411.2)6
В сборник вошли более пятидесяти рассказов известных писателей: Л. Кассиля, В. Каверина, Н. Тихонова, Л. Пантелеева, А. Митяева, Л. Соловьева, В. Ганичева и других авторов — о Великой Отечественной войне. В них описывается беспримерный подвиг нашего народа, защитившего Родину от фашистских захватчиков. Победу ковали на фронте и в тылу, рядовые солдаты и прославленные полководцы, лётчики и танкисты, разведчики и моряки, партизаны и мальчишки, вставшие за отцовские станки на заводах.
Кнігу склалі нарысы пра Герояў Савецкага Саюза, якія жывуць у Беларусі або жылі яшчэ да зусім нядаўняга часу. Гэта не толькі аповед пра гераічныя чалавечыя лёсы, але і своеасблівы духоўны запавет людзей, якія ведаюць сапраўдную цану крывёю здабытай Перамогі, сягонняшнім і наступным пакаленням, іх шчырая споведзь прачас і пра сябе. Сярод аўтараў — вядомыя ў рэспубліцы пісьменнікі і журналісты. Выданне з’яуляецца сумесным праектам Саюза пісьменнікаў Белларусі і РВУ «Літаратура і Мастацтва».
Долготович, Б.Д. Твои сыновья, Беларусь! Кавалеры ордена Славы : биографический справочник / Б.Д.Долготович — Минск : Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2014. — 160 с.: ил. ББК 63.3(4Беи)622
Справочник представляет собой наиболее полный сборник биографий кавалеров ордена Славы трёх степеней из числа белорусов, уроженцев Беларуси и граждан Республики Беларусь. В издание включены биографии 89 полных кавалеров ордена Славы, даны описания их подвигов и их фотографии. В книге использованы материалы Белорусского государственного музея истории Великой Отечественной войны, в фондах которого хранятся документы о более чем 70 полных кавалерах ордена Славы.
Па праву жывога : кніга-прызнанне сучасных беларускіх паэтаў да 70-годдзя вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў / склад. Т.Ф. Рослік. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2014. — 472 с. ББК 84(4Беи)
Ніхто не забыты, нішто не забыта — гэтыя словы гавораць аб тым, што гераічнае мінулае нашай краіны навекі застанецца ў народнай памяці. Кніга-прызнанне «Па праву жывога» — калектыўная праца сучасных беларускіх паэтаў да 70-годдзя вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.
Наша Перамога / уклад. М.Ф. Кадзет, У.П. Саламаха. – Мінск: Литература и Искусство, 2004. – 320 с.: іл. ББК 63.3(4Беи)622
Гэта дакументальна-мастацкая кніга прысвечана падзеям Вялікай Айчыннай вайны, гераічнаму подзвігу беларускага народа, які змагаўся разам з брацкімі народамі былога СССР супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў.
У кнізе выкарыстаны як арыгінальныя матэрыялы, так і матэрыялы з перыядычнага друку розных гадоў, а таксама фотадакументы з фондаў Беларускага дзяржаўнага архіва кінафотадакументаў.
Шиманский, М. Мы этой памяти верны : очерки / Михаил Шиманский. — Минск : Мастацкая літаратура, 2014. — 270 с. ББК 63.3(4Беи)622
Книга известного белорусского журналиста Михаила Шиманского приурочена к 70-летию освобождения Беларуси от немецко-фашистских захватчиков и Победы советского народа в Великой Отечественной войне. Основу повествования составляют воспоминания ветеранов, принимавших участие в главных сражениях самой жестокой войны XX столетия. Через уникальные, не сломленные тяжелейшими испытаниями человеческие судьбы автор показывает, как в борьбе против общего врага крепилось великое кровное братство россиян, белорусов и других народов Советского Союза. Прочитав книгу, читатели откроют для себя и многие страницы малоизвестных или совсем неизвестных широкой общественности событий.
Никитин, М.Г. Дорогами Победы. К 70-летию операции «Багратион» / Михаил Никитин. — Минск : Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2014. — 48 с. : ил. — (История для школьников) ББК 63.3(4Беи)
Книга рассказывает об одном из крупнейших сражений Великой Отечественной и Второй мировой войн — Белорусской наступательной операции 1944 года под кодовым названием “Багратион”, в результате которой Беларусь была полностью освобождена от немецко-фашистских захватчиков.
Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне: Дзень за днём: да 60-годдзя вызвалення Беларусі / уклад. і аўт. Я.В. Малашэвіч. – Мінск: Беларусь, 2004. – 231 с.: іл. ББК 63.3(4Беи)622
У кнізе ў храналагічным парадку зафіксаваны асноўныя падзеі, якія адбываліся на тэрыторыі рэспублікі з дня нападу фашысцкай Германіі на СССР і да вызвалення Беларусі ў ліпені 1944 г.: захоп фашыстамі і вызваленне Чырвонай Арміяй беларускіх гарадоў; абарончыя і наступальныя аперацыі савецкіх войск; арганізацыя і ўздым партызанскага і падпольнага руху; баявыя дзеянні партызан і акцыі фашысцкага генацыду і інш.
Алексеев, С. П. Московская битва. 1941-1942 : рассказы для детей / Сергей Алексеев ; художник А. Лурье. — Москва : Детская литература, 2018. — 118 с.. — (Великие битвы Великой Отечественной) ББК 84(2=411.2)6
Автор — известный детский писатель, участник Великой Отечественной войны (1941-1945) — рассказывает школьникам о ее главных битвах шесть книг серии описывают подвиг нашего народа в освобождении родной страны и Европы от фашистских захватчиков.
Книга первая. «Московская битва» – рассказы о том, как советские войска остановили наступление фашистов на Москву и нанесли им первый сокрушительный удар.
Алексеев, С. П. Сталинградское сражение. 1942-1943 : рассказы для детей / Сергей Алексеев ; художник А. Лурье . — Москва : Детская литература, 2018. — 106 с.. — (Великие битвы Великой Отечественной) ББК 84(2=411.2)6
Автор — известный детский писатель, участник Великой Отечественной войны (1941-1945) — рассказывает школьникам о ее главных битвах шесть книг серии описывают подвиг нашего народа в освобождении родной страны и Европы от фашистских захватчиков.
Книга вторая. «Сталинградское сражение». Вы узнаете о героических защитниках города Сталинграда, об окружении и разгроме фашистской армии в Приволжских степях, о взятии в плен 91 тысячи фашистских солдат и фельдмаршала Фридриха Паулюса.
Алексеев, С. П. Подвиг Ленинграда. 1941-1944 : рассказы для детей / Сергей Алексеев ; художник А. Лурье . — Москва : Детская литература, 2018. — 81 с.. — (Великие битвы Великой Отечественной) ББК 84(2=411.2)6
Автор — известный детский писатель, участник Великой Отечественной войны (1941-1945) — рассказывает школьникам о ее главных битвах шесть книг серии описывают подвиг нашего народа в освобождении родной страны и Европы от фашистских захватчиков.
Книга четвертая. «Подвиг Ленинграда». Рассказы о том, как 900 дней и ночей находился Ленинград во вражеской блокаде, как выстоял и победил фашистов.
Вавула, У. В. Вайна. Юнацтва. Подзвіг : зборнік твораў / У. В. Вавула, М. М. Чарняўскі ; [мастак Я. Шэвякоў]. — Мінск : Народная асвета, 2020. — 141, [2] с.. — (Беларусь помнит!) ББК 84(4Беи)6
У зборнік уключаны творы аб юнаках і дзяўчатах, чыё сталенне прыйшлося на жудасны ваенны час.
У кнізе дзве часткі: у першай У. В. Вавула дае хранікальна-дакументальныя звесткі аб юных героях Беларусі, у другой увазе чытачоў прадстаўлены паэмы вядомага беларускага пісьменніка Міколы Чарняўскага, прысвечаныя подзвігам юных змагароў за сваю Радзіму.
Вяршыцкая, Т. Р. Боль і гнеў. Халакост і Супраціўленне ў Навагрудку = Боль и гнев. Холокост и Сопротивление в Новогрудке = Pain and anger. Holocaust and Resistance in Novogrudok / Т. Р. Вяршыцкая. – Мінск : Беларуская Энцыклапедыя, 2019. – 141, [2] с. : іл., каляр. іл., партр., факсім. – (Беларусь. Трагедыя і праўда памяці) ББК 63.3(4Беи)622
Кніга прысвечана падзеям Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі Навагрудскага і некаторых суседніх раёнаў Гродзенскай і Мінскай абласцей. У цэнтры ўвагі трагедыя татальнага знішчэння нямецка-фашысцкімі захопнікамі яўрэйскага насельніцтва Навагрудчыны, яго гераічнае супраціўленне нацысцкім катам, якое дазволіла выжыць шматлікім вязням гета. Вялікую цікавасць для чытачоў уяўляюць гісторыя легендарных уцёкаў праз таемна пракапаны тунэль вязняў Навагрудскага гета, аповед пра стварэнне і дзейнасць яўрэйскага партызанскага атрада Т. Бельскага, пра пасляваенныя лёсы ўдзельнікаў Супраціўлення.
Геноцид белорусского народа. Лагеря смерти = Genocide of the belarusian people. Death camps : информационно-аналитические материалы и документы / Генеральная прокуратура Республики Беларусь ; [под общей редакцией А. И. Шведа]. – Минск : Беларусь, 2023. – 333, [2] с. ББК 63.3(4Беи)622
В издании представлены новые и ранее неизвестные широкой общественности сведения о лагерях смерти на территории Беларуси в период нацистской оккупации. Материалы позволяют оценить настоящие масштабы геноцида, осуществленного нацистскими преступниками и их пособниками в отношении жителей нашей республики. Посредством функционирования мест массового содержания и истребления людей нацисты реализовывали цель тотального уничтожения белорусского народа.
Глыбоцкае гета. Яны перамаглі смерць = Глубокское гетто. Они победили смерть = Glubokoye ghetto. They overcame death / [складальнік Т. Л. Тарасевіч ; у падрыхтоўцы тэкстаў прымалі ўдзел: А. В. Галай і інш. ; пераклад на англійскую мову Г. В. Цітова]. – Мінск : Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2021. – 135 с. – (Беларусь. Трагедыя і праўда памяці) ББК 63.3(4Беи)622
Кніга прысвечана гісторыі яўрэйскай абшчыны горада Глыбокае Віцебскай вобласці, трагедыі і гераізму яўрэяў Глы- боччыны ў гады Вялікай Айчыннай вайны. У выданні распавядаецца пра стварэнне нямецка-фашысцкімі захопнікамі яўрэйскіх гета ў Глыбокім і іншых населеных пунктах рэгіёна, пра знішчэнне мясцовых яўрэяў нацыстамі і іх памагатымі. Асобная частка кнігі прысвечана супраціўленню яўрэяў у Глыбоцкім гета, у ходзе якога 19 жніўня 1943 г. удзельнікі супраціўлення паднялі- ся на ўзброенае паўстанне, знішчыўшы каля 100 нацысцкіх катаў. Некаторыя з герояў выратаваліся і працягвалі барацьбу з акупантамі ў партызанскіх атрадах. У кнізе таксама змешчаны матэрыялы пра людзей, якія з рызыкай для жыцця ратавалі яўрэяў ад расправы, пра ўвекавечанне памяці ахвяр Халакосту ў Глыбоцкім раёне. Выданне ілюстравана гістарычнымі і сучаснымі фатаграфіямі, фотакопіямі архіўных дакументаў.
Падаляк, Т. У. Вайна — самы страшны грэх: маральна-публіцыстычны дослед / Таццяна Падаляк. — Мінск : Звязда, 2014. — 320 с. ББК 63.3(4Беи)622
Маральна-публіцыстычны дослед гістарычнага і сучаснага кантэксту Вялікай Айчыннай вайны з’яўляецца працягам навуковага і творчага пошуку аўтара кнігі «Нашчадкі вогненных вёсак» — прафесійнага журналіста, вучонага-даследчыка.
У аснове новай кнігі — праўда вайны, якая выяўляецца ў шматлікіх сустрэчах і гутарках аўтара з легендарнымі асобамі — радавымі Вялікай Перамогі; абмеркавання з імі пытанняў адказнасці і пакаяння, пераемнасці пакаленняў, гістарычнай памяці, праблем фальсіфікацый айчыннай гісторыі.
Кніга адрасавана шырокаму колу чытачоў: работнікам сістэмы адукацыі і масмедыя, даследчыкам мінулага і сучаснасці Беларусі.
Падаляк, Т. У. Нашчадкі вогненных вёсак : дакументальныя нарысы, эсэ, успаміны / Т. У. Падаляк. – Мінск : Лiтаратура i Мастацтва, 2009. – 192 с. ББК 63.3(4Беи)622
Кніга выдадзена з мэтай не дапусціць фальсіфікацый гісторыі Другой сусветнай вайны. Гэта унікальны збор эксклюзіўных дакументаў, нарысаў, эсэ, успамінаў апошніх сведкаў вайны, якім удалося выжыць у спаленых разам з людзьмі беларускіх вёсках.
Кніга створана на матэрыялах аднайменнай акцыі рэдакцыі газеты «Звязда» і Дзяржаўнага мемарыяльнага комплексу «Хатынь», адзначанай Спецыяльнай прэміяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва ў намінацыі «Жулналістыка».
Кніга адрасавана нашчадкам Вялікай Перамогі.
І паўстаў народ… : факсімальнае выданне падпольных і партызанскіх газет, часопісаў, лістовак перыяду Вялікай Айчыннай вайны 1941-1945 гадоў / [укладальнікі А. В. Стэфановіч, В. А. Рабкоў]. — Мінск : Беларуская Энцыклапедыя iм.П.Броўкi, 2005. — 640 с.. — (Гісторыя Беларусі ў дакументах, манаграфіях, літаратурных помніках) ББК 76
Кніга «І паўстаў народ…» — гэта выданне падпольных і партызанскіх газет, часопісаў, плакатаў, лістовак перыяду Вялікай Айчыннай вайны 1941 — 1945 гадоў, якія зберагліся ў адзінкавых экзэмлялах, захоўваюцца ў дзяржаўных музеях і цэнтральных навуковых бібліятэках краіны і амаль невядомы шырокаму чытачу.
Выданне будзе карысным ля даследчыкаў, выкладчыкаў вышэйшых і сярэдніх навучальных устаноў, студэнтаў, навучэнцаў — увогуле для ўсіх, хто цікавіцца гісторыях сваёй краіны.
Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Бераставіцкага раёна / рэд.-уклад. М.І.Пацэнка.- Мінск : БЕЛТА, 1999.- 624 с. ББК 63.3(4Беи)
Кніга асвятляе багатую гісторыю Бераставіччыны ад старажытных часоў да нашых дзён. У хроніцы выкарыстаны дакументы і матэрыялы з архіўных, музейных і друкаваных крыніц, у яе ўключаны абагульняючыя гістарычныя нарысы, артыкулы, успаміны і іншыя матэрыялы пра найбольш цікавыя падзеі ў жыцці раёна, яго знакамітых людзей, якія праславілі гэты край сваёй баявой, працоўнай і творчай дзейнасцю.
Значная частка хронікі прысвечана перыяду Вялікай Айчыннай вайны. Прыводзяцца спісы партызан, падпольшчыкаў, воінаў Чырвонай арміі, якія загінулі ў барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі, мірных жыхароў — ахвяр фашысцкага тэрору.
Сыны Башкортостана в боях за Беларусь : 80-летию освобождения Беларуси от немецко-фашистких захватчиков 80-летию Великой Победы посвящается ; [составитель С. И. Молчан]. — Минск : Беларусь, 2024. — 207 с. + цв. ил., фото, табл. ББК 63.3(4Беи)622
Книга посвящена светлой памяти уроженцев и жителей Башкортостана, которые в годы Великой Отечественной войны сражались в Беларуси против нацизма: участвовали в оборонительных боях, вносили посильный вклад в партизанское движение, освобождали республику от немецко-фашистской нечисти. В издании представлена информация, актуальная на сегодняшний день. Работа по поиску и увековечению подвигов башкир на белорусской земле продолжается. Издание представляет интерес для всех, кто изучает историю Великой Отечественной войны, кто продолжает искать своих близких, отдавших жизнь за Победу.
Нацистская политика геноцида и «выжженной земли» в Белоруссии (1941-1944) / Ин-т истории партии при ЦК КПБ — фил. Ин-та марксизма-ленинизма при ЦК КПСС, Отд. науч. информ. по обществ. наукам АН БССР ; З.И.Белуга и др.. — Минск : Беларусь, 1983. — 271с. ББК 63.3(4Беи)622
На многочисленном фактическом и цифровом материале показывается человеконенавистническая политика немецко-фашистских захватчиков, уничтожавших на оккупированной территории Белоруссии советских людей, материальные ценности.
Чаковский, А. Б. Блокада : роман / Александр Чаковский.- Москва : Художественная литература, 1983.- 607с.
Роман А. Чаковского БЛОКАДА посвящен подвигу советских людей в Великой Отечественной войне. Роман-эпопея повествует о событиях, предшествовавших началу войны, и о первых месяцах героического сопротивления на подступах к Ленинграду, и о наиболее напряженном периоде в войне — осени 1941 года, когда враг блокировал город Ленина и стоял на подступах к Москве. Заключительная книга романа-эпопеи БЛОКАДА, охватывающая период с конца ноября 1941 года по январь 1943 года, рассказывает о создании Ладожской ледовой Дороги жизни, о беспримерном героизме и мужестве ленинградцев, отстоявших свой город, о прорыве блокады зимой 1943 года. Роман лег в основу сценария одноименного фильма.
Шолохов, М.А. Они сражались за Родину. Наука ненависти. Судьба человека / Михаил Шолохов. — Москва : Воениздат, 1989. — 256 с. (Школьная библиотека).
Михаил Шолохов (1905–1984) – выдающийся советский писатель, классик отечественной литературы, лауреат Нобелевской премии, произведения которого переведены на многие языки. «Он видит и воспринимает жизнь как реалистическую драму, в которой главная роль отведена человечности, – писал о Шолохове финский писатель Мартти Ларни. – В этом одно из объяснений его мировой славы». В настоящее издание вошли произведения, посвященные Великой Отечественной войне, включая роман «Они сражались за Родину». Работа над романом шла во время войны и в последующие годы, но не была завершена: незадолго до смерти автор сжег рукопись основного текста. «Они сражались за Родину» – посвящена героическому подвигу советского народа в Великой Отечественной войне. По этому роману Сергей Бондарчук в 1975 году снял одноименный художественный фильм, ставший безусловным шедевром на все времена.
Помимо романа, в сборник включен рассказ «Судьба человека», удостоенный высокой оценки критиков и читателей (по определению Хемингуэя, это лучший рассказ ХХ века), а также очерки военных лет и рассказ «Наука ненависти».
Фильм «На другом берегу» от студии «Беларусьфильм» расскажет зрителю о жизни в Западной Беларуси, присоединенной Рижским мирным договором к Польше. Действия киноленты разворачиваются в 1925 году у границы Западной Беларуси и БССР – там проживает главный герой фильма Павел вместе со своей матерью. Он наблюдает, как польская власть стремится ассимилировать белорусов, искоренить язык, культуру и веру. Волнения, партизанская война, жесткое подавление любых попыток сохранить национальную идентичность – все это через историю главного героя предстоит увидеть зрителю.
17 сентября в Беларуси отмечается День народного единства – государственный праздник, учрежденный Указом Президента Республики Беларусь от 7 июня 2021 г. № 206.
Введение этой даты в памятный календарь республики – дань памяти нашим соотечественникам, не смирившимся
с несправедливостью Рижского мирного договора
и боровшимся за воссоединение белорусского народа в едином национальном государстве.
Мирный договор, завершивший советско-польскую войну и подписанный 18 марта 1921 г. в Риге без участия белорусской стороны, привел к тому, что этнические белорусские земли, белорусский народ почти на два десятилетия были искусственно разделены на части. Этот раздел нанес серьезный удар по процессам национально-культурного и политического строительства Беларуси, сделал «белорусский вопрос» одним из основных полей напряженности в польско-советских отношениях и в последующие годы.
Западные области Беларуси (около 100 тыс. кв. км с населением свыше 3 млн человек) на два десятилетия вошли в состав польского государства. На этих территориях не было реализовано право белорусов на самоопределение и им пришлось претерпеть различные формы дискриминации – социальную, национальную, религиозную, экономическую. Это в корне нарушало положения Рижского мирного договора.
На землях Западной Беларуси, которые поляки пренебрежительно называли «крэсами усходними» – «восточной окраиной», осуществлялась целенаправленная жестокая политика эксплуатации местного населения, разграбления природных ресурсов, вывоза и уничтожения культурных и материальных ценностей.
Западная Беларусь использовалась Польшей как источник сырья и дешевой рабочей силы. Разрушенная Первой мировой войной экономика региона оставалась в застое. Крестьяне, составлявшие подавляющее большинство населения Западной Беларуси, страдали от малоземелья, полуфеодальной зависимости от польских панов-осадников. В поисках работы и средств к существованию жители белорусских деревень были вынуждены массово эмигрировать в страны Западной Европы и Америку.
Не было белорусских театров, закрывались клубы и библиотеки. В государственных учреждениях не разрешалось пользоваться белорусским языком. Нельзя умалчивать и о том факте, что политика полонизации в сфере образования, ставившая целью оторвать молодое поколение белорусов от своих национальных корней, привела к фактической ликвидации системы белорусских школ в Западной Беларуси (если до аннексии региона их здесь работало порядка четырехсот, то уже в 1938/1939 учебном году не осталось ни одной). В связи с высокой платой за обучение, бедностью, препонами со стороны польских властей был резко ограничен доступ белорусских детей в средние школы. Вузы для них были практически недоступными.
Закономерным результатом такой политики польских властей в Западной Беларуси стало мощное национально-освободительное движение. Борьба белорусов принимала различные формы – от забастовок и демонстраций до вооруженных выступлений.
Тысячи простых белорусов, сотни деятелей белорусского национально-освободительного движения, поэты, писатели подвергались репрессиям, были арестованы и отправлены в польские тюрьмы и концентрационный лагерь в Березе-Картузской, десятки из них были замучены и погибли. Воспоминания бывших заключенных лагеря с исчерпывающей полнотой раскрывают режим каторжного труда, голода, антисанитарии, варварских наказаний и изуверских издевательств, с помощью которых лагерная администрация пыталась сломать узников морально и физически, превратить их в покорных и безработных рабов.
Несмотря на все масштабные репрессивные меры, которые предпринимались польским властям на протяжении двух десятилетий в отношении местных жителей Западной Беларуси, им так и не удалось уничтожить национального самосознания белорусов, разорвать основы духовной связи белорусского народа, искусственно разделенного границей.
Конец 1930-х годов в сфере межгосударственных отношений крупнейших европейских стран характеризуется сложностью и противоречивостью. Попытка СССР инициировать создание системы коллективной безопасности натолкнулась на долгие и бесплодные переговоры со стороны стран Запада, которые тем самым фактически подтвердили, что не стремятся к созданию единого антифашистского блока.
В сложившихся обстоятельствах правительство СССР было вынуждено пойти на переговоры с Германией. Необходимо заметить, что подписание германо-советского договора о ненападении 23 августа 1939 года (получившего известность как «пакт Риббентропа-Молотова»), не делало стороны союзниками ни формально, ни фактически (даже учитывая наличие «секретного дополнительного протокола»), хотя некоторые недобросовестные авторы и предпринимают попытки доказать обратное.
1 сентября 1939 года с нападения Германии на Польшу началась Вторая мировая война. Первые недели войны были ознаменованы стремительным продвижением германских войск по территории Польши, бегством польского правительства из страны и фактической ликвидацией польской государственности.
В сложившейся ситуации СССР заявил, что «берет под свою защиту жизнь и имущество украинского и белорусского населения восточных областей Польши». 17 сентября Красная Армия перешла советско-польскую границу. В архивных документах красноречиво зафиксированы восторженные настроения абсолютного большинства местных жителей, которые с радостью встречали красноармейцев как освободителей с цветами, хлебом-солью. Свидетель тех сентябрьских событий белорусский поэт Максим Танк позднее говорил, что «никаким сводкам, реляциям, более поздним свидетельствам историков не под силу передать тот энтузиазм и радость, с какими трудящиеся Западной Беларуси встречали весть о воссоединении».
Военных действий между польскими и советскими войсками почти не было (отмечено около 40 случаев сопротивления пограничных патрулей, скоротечные столкновения под Гродно, Кобрином, Вильно, Сопоцкином) и к 25 сентября территория Западной Беларуси была уже полностью освобождена.
1 октября 1939 года Политбюро ЦК ВКП(б) приняло постановление «Вопросы Западной Белоруссии и Западной Украины», которым предусматривался созыв Украинского и Белорусского Народного собраний.
В соответствии с данным постановлением 22 октября 1939 года в Западной Беларуси прошли всеобщие выборы, участвовать в которых имели право все жители региона, достигшие 18-летнего возраста. Кандидатуры депутатов Народного собрания выдвигались крестьянскими комитетами, временными управлениями, собраниями рабочих по предприятиям, собраниями рабочей гвардии и интеллигенции. В голосовании приняли участие 2 672 280 избирателей (96,71 % выборщиков), которые избрали 927 депутатов.
28–30 октября 1939 года в Белостоке состоялось Народное собрание Западной Беларуси, которое единогласно приняло Декларацию о вхождении Западной Беларуси в состав БССР и избрало полномочную комиссию для передачи данного решения Верховным Советам БССР и СССР.
14 ноября 1939 года сессией Верховного Совета БССР был одобрен Закон о воссоединении Западной Беларуси с БССР, в котором, в частности, говорилось: «Принять Западную Белоруссию в состав БССР и воссоединить тем самым великий белорусский народ в едином белорусском государстве».
Сбылась сокровенная мечта миллионов белорусов. Упоминавшийся ранее Максим Танк по поводу этих событий писал: «Сессия Верховного Совета приняла Закон о включении Западной Белоруссии в состав СССР и объединении ее с Белорусской Советской Социалистической Республикой. Эту знаменательную дату уже никогда не вычеркнуть с нашей истории. Я эту дату – дату с которой мы начали зваться людьми – навсегда золотыми буквами внес бы во все наши календари, как самый великий праздник после Великого Октября».
Безусловно, объединение Западной Беларуси с БССР осенью 1939 года стало актом исторической справедливости и подарило возможность белорусскому народу вновь воссоединиться, жить и развиваться в едином суверенном национально-территориальном объединении. Это Единство – наша настоящая национальная ценность, которую необходимо уважать, беречь и защищать.
Сегодня государственные архивы Республики Беларусь обеспечивают хранение значительного объема документов по теме Воссоединения, архивисты проводят изучение и способствуют объективному информированию общественности об этих событиях.
Основные комплексы документальных материалов концентрируются в Национальном архиве Республики Беларусь, Белорусском государственном архиве кинофотофонодокументов, Белорусском государственном архиве-музее литературы и искусства, Государственных архивах Брестской, Гродненской, Минской областей, Государственном архиве общественных объединений Гродненской области, Зональном государственном архиве в г. Молодечно.
Среди хранящихся архивных материалов – официальные документы центральных и местных органов власти (законы БССР, декларации Народного собрания Западной Беларуси, постановления, инструкции, протоколы заседаний, телеграммы ЦК КП(б)Б, СНК БССР, оперативные сводки НКВД БССР, докладные записки наркоматов БССР, а также документы командования Белорусского фронта. Дополняют данный материал докладные записки и письма руководства БССР в ЦК ВКП(б); постановления Временных управлений Полесской и Белостокской областей и облисполкомов, материалы обкомов и райкомов КП(б)Б, а также отдельных городов и бывших поветов).
Значительная часть указанных документов содержит информацию о территориальном размежевании Западной Беларуси и Западной Украины, установлении нового административно-территориального деления, реорганизации школьного образования, подготовке к выборам в Верховный Совет БССР и СССР.
Большой интерес представляют документы, содержащие сведения хозяйственно-экономического и статистического характера (введение в Западной Беларуси советской валюты, перевод стрелок часов согласно минскому времени, перешивка железнодорожной колеи в соответствии со стандартом, принятом в СССР и т.д.).
Уникальный пласт визуальных источников по истории Воссоединения представляют собой фотодокументы, которые преимущественно находятся на хранении в Белорусском государственном архиве кинофотофонодокументов. На фотографиях и кадрах кинохроники запечатлены эпизоды, связанные с входом на территорию Западной Беларуси частей Красной Армии и встречей их местными жителями, аграрными преобразованиями, выборами в Народное собрание Западной Беларуси и др.
Документы по истории воссоединения через призму культуры находятся на хранении в Белорусском государственном архиве-музее литературы и искусства. Здесь можно ознакомиться с поэтическими произведениями Янки Купалы, Якуба Коласа, Максима Танка на данную тему, публикациями в периодической печати.
Архивные документы однозначно свидетельствуют, что воссоединение западнобелорусских земель с БССР осенью 1939 года стало актом исторической справедливости.
Восстановленное единство позволило белорусам выстоять в огненные годы Великой Отечественной войны, занять почетное место в международном сообществе, стать одним из соучредителей Организации Объединенных Наций.
Государственный праздник – День народного единства – служит объективным напоминанием о самодостаточности белоруской нации и незыблемости белорусской государственности, символизирует преемственность всех поколений белорусского народа, формирует чувство сопричастности каждого гражданин к судьбе страны и укрепляет сплоченность общества на пути построения сильной, суверенной и процветающей Беларуси!
Чытаем кнігі па тэме
Адзін народ, адзіная Радзіма: паэзія, проза, публітыстыка / укладальнік Bіктар Шніп. — Мінск: Мастацкая літаратура, 2021. — 280 с., [8] л.: іл.
Кнігу «Адзін народ, адзіная Радзіма», якая выйшла ў Год народнага адзінства, склалі творы пісьменнікаў розных пакаленняў. У ix па-мастацку вобразна i дакладна адлюстраваны той час, калі яны былі створаны, слаўныя старонкі айчыннай гісторыі i сённяшні дзень роднай Беларусі.
Дзень народнага адзінства [Выяўленчы матэрыял] = День народного единства = National Unity Day / рэдкалегія: С.У. Пешын[ і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2022. — 223 с. : іл.
Багата ілюстраванае навукова-папулярнае выданне прысвечана дзяржаўнаму святу Рэспублікі Беларусь – Дню народнага адзінства, якое адлюстроўвае пераемнасць пакаленняў, непахіснасць і самадастатковасць беларускай нацыі і дзяржаўнасці. Гэты дзень стаў актам гістарычнай справядлівасці ў дачыненні да беларускага народа, падзеленага супраць яго волі ў 1921 годзе па ўмовах Рыжскай мірнай дамовы, і назаўжды замацаваўся ў нацыянальнай гістарычнай традыцыі. Адноўленае ў 1939 годзе адзінства дазволіла Беларусі выстаяць у гады Вялікай Айчыннай вайны, заняць ганаровае месца ў міжнароднай супольнасці, стаць адным з заснавальнікаў Арганізацыі Аб’яднаных Нацый. Сёння беларускі народ адзіны ў выбары стратэгічнага курсу на развіццё моцнай суверэннай квітнеючай дзяржавы.
Ліхадзедаў, У. А. Адзінства непераможнага народа = Единство непобедимого народа: альбом. 2022.
Прадстаўляем вашай увазе ілюстраваную кнігу вядомага беларускага гісторыка, філакартыста і калекцыянера, члена саюза пісьменнікаў Беларусі Уладзіміра Аляксеевіча Ліхадзедава, які з’яўляецца аўтарам праекта “У пошуках страчанага”, пачынаўшыся на старонках газеты “СБ. Беларусь сегодня”. Яго імя сёння шырока вядомае ў Беларусі дзякуючы ў першую чаргу яго шматлікім публікацыям і выдатным кнігам. Уладзімір Ліхадзедаў больш за 45 гадоў збірае ў асноўным старыя паштоўкі і фатаграфіі, якія дэманструюць гістарычны шлях беларускага народа ў жорсткіх войнах, а таксама мірныя міжваенныя гады і сучаснасць. Паштовая картка служыць неацэнным матэрыялам для гісторыка, бо ў ей захавана гісторыя нашага краю, з яе дапамогай можна даведацца аб падзеях, якія адбывалія ў нашай краіне. Выданне адлюстравана для шырокага кола чытачоў.
Праз унікальны ілюстрацыйны матэрыял адлюстравана адзінства беларускага, рускага і украінскага народаў у барацьбе супраць іншаземных захопнікаў. Тры страшныя разбуральныя вайны – Айчынная 1812 года, Першая сусветная і вялікая Айчынная – прынеслі нам шмат бед і пакут. Нашы агульныя продкі вынеслі для сябе разуменне немагчымасці іншых адносін паміж славянскімі народамі, акрамя па-сапраўднаму брацкіх, менавіта тады, калі вызвалялі свет ад французскіх заваёўнікаў, германскіх нацыстаў і іх паслядоўнікаў. Толькі разам – грамадой, гуртам – мы выстаялі тады, значыць, выстаім і зараз.
Ліхадзедаў, У. А. 17 верасня. Дзень народнага адзінства [Выяўленчы матэрыял] = 17 сентября. День народного единства = September 17th. National Unity Day : [альбом] / Уладзімір Ліхадзедаў ; [рэдкалегія: В. А. Ліск овіч і інш.]. — Мінск : Звязда, 2021. — 287 с. — (У пошуках страчанага).
Чарговая кніга вядомага гісторыка і калекцыянера Уладзіміра Ліхадзедава прысвечана Дню народнага адзінства — дзяржаўнаму святу ў нашай краіне, уведзенаму ў гонар уз’яднання Заходняй Беларусі з БССР. Унікальная калекцыя арыгінальных фотаздымкаў і паштовак канца ХІХ-ХХ ст., многія з якіх публікуюцца ўпершыню, дазваляе наглядна расказаць пра гісторыю шматнацыянальнай Беларусі.
Ліхадзедаў, У. А. Шматнацыянальная Беларусь. Дакрануцца душой, адчуць сэрцам = МногонацпональнаяБеларусь. Прикоснуться душой, почувствовать сердцем= Multinational Belarus. Touch the soul, feel the heart / Уладзімір Ліхадзедаў; аўтар прадмовы Уладзімір Краўцоў; рэд. калегія: I. В. Петрышэнка, У. В. Краўцоў, A. М. Карлюкевіч, В. А. Лісковіч, В. Ф. Пранюк, I. М. Булаўка, А. Л. Вярсоцкі, С. С. Шумейка, A. В. Клімовіч, I. А. Кашкевіч. —
Чарговая кніга вядомага гісторыка і калекцыянера Уладзіміра Ліхадзедава прысвечана шматнацыянальнай Беларусі. Унікальная калекцыя арыгінальных фотаздымкаў і паштовак канца XIX стагоддзя і пачатку XX стагоддзя, многія з якіх публікуюцца ўпершыню, дазваляе наглядна расказаць пра гісторыю беларусаў і прысвечана Фестывалю нацыянальных культур.
Аграгарадок Алекшыцы — цэнтр сельсавета, а таксама цэнтральная сядзіба адной з лепшых гаспадарак Бераставіцкага раёна і вобласці — РСУП «Алекшыцы».
Першая калектыўная гаспадарка на тэрыторыі Алекшыцкага сельсавета з’явілася ў пачатку 1949 года, калі на яе тэрыторыі было арганізавана сем невялікіх калгасаў: імя Леніна, «17 верасня», «Змагар», імя Варашылава, «Радзіма», імя Пушкіна, «8 сакавіка». У 1959 годзе яны аб’ядналіся ў адзін калгас імя Леніна. У 1976 годзе калгас імя Леніна ўзбуйніўся за кошт зліцця яго з калгасам «Іскра». На працягу 18 гадоў гаспадарку ўзначальваў Уладзімір Ігнатавіч Лябецкі. У гэты перыяд быў пабудаваны комплекс па адкорме буйной рагатай жывёлы на 5 тысяч галоў, шэраг іншых вытворчых аб’ектаў і жылых дамоў. Прыкметна выраслі і вынікі працы аграрыяў. Двойчы калгас выходзіў пераможцам ва Ўсесаюзным і неаднаразова ў рэспубліканскім і абласным спаборніцтвах за павелічэнне вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі.
У 2005 годзе гаспадарку рэарганізавалі ў СВК «Алекшыцы», а ў 2016 годзе — у раённае сельскагаспадарчае ўнітарнае прадпрыемства.
Сёння раённае сельскагаспадарчае ўнітарнае прадпрыемства «Алекшыцы» — добра вядомае далёка за межамі Бераставіцкага раёна, па праве лічыцца прыкладам гаспадарлівасці і паспяховага развіцця.
Старшыня РСУП «Алекшыцы» Валерый Эдуардавіч Паўлюкевіч пачынаў працоўную дзейнасць у СВК «Алекшыцы» ў 1986 годзе. Прайшоў усе службовыя і прафесійныя прыступкі, працаваў брыгадзірам, кіраваў вытворчым участкам, быў галоўным аграномам. За шматгадовую плённую працу, дасягненне высокіх вытворчых паказчыкаў узнагароджаны Ганаровай граматай Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.
Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 8 студзеня 2020 года № 7 «Аб узнагароджанні» за шматгадовую плённую працу, узорнае выкананне службовых абавязкаў і значны асабісты ўклад у развіццё сельскай гаспадаркі Валерый Эдуардавіч узнагароджаны Ордэнам Пашаны.
Рашэннем Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта №157 ад 29 сакавіка 2021 года Паўлюкевічу Валерыю Эдуардавічу прысвоена званне «Чалавек года Гродзеншчыны» па выніках 2020 года.
Па выніках працы за 2019 год РСУП «Алекшыцы» занесена на Дошку гонару Бераставіцкага раёна.
У аснове моцнай эканомікі гаспадаркі — эфектыўнасць вытворчасці малака і мяса. Каля 80% выручкі прадпрыемства атрымлівае за кошт жывёлагадоўчай галіны.
Па вытворчасці ялавічыны РСУП «Алекшыцы» ўваходзіць у лік лепшых на ўзроўні вобласці і рэспублікі. Комплекс па вырошчванні і адкорму буйной рагатай жывёлы — візітоўка гаспадаркі, ён дае амаль палову абароту грашовых сродкаў і не аднойчы станавіўся лідарам па вытворчасці ялавічыны ў краіне. Прадпрыемства першымі ў раёне пачало вырошчваць Абердзін-ангускую пароду кароў і ўжо больш за 10 гадоў спецыялізуецца на вытворчасці мармуровай ялавічыны.
Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь былі ўзнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі» галоўны заатэхнік РСУП Алекшыцы Уладзімір Уладзіміравіч Карытцо, кіраўнік комплексу па вырошчванні і адкорме буйной рагатай жывёлы Норберт Юзэфавіч Малецкі, аператар па штучным абнасеньванні жывёл Ян Матэушэвіч Эйсмант.
1 красавіка 2020 года да РСУП «Алекшыцы» быў далучаны КСУП «Канюхі-Агра».
У РСУП «Алекшыцы» вельмі клапатліва, беражліва і ўважліва ставяцца да сваіх людзей. Сацыяльны пакет тут даволі важкі — жыллё для маладых спецыялістаў, рамонт дамоў, добраўпарадкаванне ў аграгарадку, арганізацыя экскурсій, розных святочных мерапрыемстваў — гэта далёка не поўны пералік таго, што робіцца тут на карысць людзей, а значыць і далейшага росквіту гаспадаркі.
РСУП «Алекшыцы» http://www.spkolekshicy.by
Бібліяграфія:
Адамчук, С. Отработана территория сельсовета / Сергей Адамчук // Бераставіцкая газета. — 2018. — 29 жніўня (№ 68). — С. 5. ББК 225
О комплексной профилактической отработке территории Олекшицкого сельского Совета в целях оздоровления оперативной обстановки и снижения уровня преступности.
Веселуха, Е. Только уйдут морозы… / Екатерина Веселуха // Сельская газета. — 2021. — 11 марта (№ 28). — С. 8. ББК 462.3
О готовности техники к весенне-полевым работам в РУСП «Олекшицы».
Гончарова, С. «Главное наше богатство — это люди»: [РСУП Олекшицы]// Бераставіцкая газета. — 2015. — 14 лістапада (№ 90). — C. 7ББК Б462.3
Гончарова, С. На повестке — социально-экономическое развитие / Светлана Гончарова; Ирина Миклаш // Бераставіцкая газета. — 2021. — 23 студзеня (№ 5). — С. 3. ББК 224+46
О едином дне информирования населения в РУСП «Олекшицы» и РУП «Белтелеком».
Гончарова, С. Олекшицкий сельский Совет: здесь приумножают богатства Принеманского края / Светлана Гончарова; фото // Бераставіцкая газета. — 2019. — 20 сакавіка (№ 22). — С. 3. ББК 225+46
Дудко, А. Полнятся силосные траншеи / Анжелика Дудко; фото // Бераставіцкая газета. — 2019. — 24 жніўня (№ 66). — С. 1. ББК 462.3
Об уборке кукурузы на базе РУСП «Олекшицы».
Заенчковская, О. Бережливость и сохранность — на первом плане / Ольга Заенчковская; фото // Бераставіцкая газета. — 2019. — 23 лютага (№ 15). — С. 3. ББК 463
О подготовке сельскохозяйственной техники к предстоящим весенне-полевым работам в центральных ремонтных мастерских РУСП «Олекшицы».
Заенчковская, О. «Зеленый конвейер» в деле / Ольга Заенчковская; фото // Бераставіцкая газета. — 2018. — 30 мая (№ 42). — С. 3. ББК 462.3
О процессе заготовки трав первого укоса на базе РСУП «Олекшицы».
Заенчковская, О. Навстречу новым технологиям / Ольга Заенчковская; фото // Бераставіцкая газета. — 2018. — 1 верасня (№ 69). — С. 3. ББК 466
Об областном семинаре-учебе на базе молочнотоварного комплекса «Олекшицы» Берестовицкого района.
Заенчковская, О. На повестке дня — производство молока / Ольга Заенчковская; фото // Бераставіцкая газета. — 2018. — 25 ліпеня (№ 58). — С. 2. ББК 466
О семенаре-учебе на базе МТК «Олекшицы».
Заенчковская, О. «Сахарные» гектары / Ольга Заенчковская; фото // Бераставіцкая газета. — 2019. — 9 красавіка (№ 28). — С. 1. ББК 462.3
О севе сахарной свеклы в РСУП «Олекшицы».
Заенчковская, О. Три года подряд — первый «тысячник» района / Ольга Заенчковская; фото // Бераставіцкая газета. — 2019. — 27 ліпеня (№ 58). — С. 1. ББК 462.3
О Юрии Польяновском, комбайнере РУСП «Олекшицы».
Заенчкоўская, В. Лабарант давярае, а якасць правярае / Вольга Заенчкоўская; фота // Бераставіцкая газета. — 2018. — 28 лютага. — С. 3. ББК 462.3
Пра Галіну Фартэль, лабаранта раённага сельскагаспадарчага ўнітарнага прадпрыемства «Алекшыцы».
Заенчкоўская, В. Настала чарга кукурузы / Вольга Заенчкоўская; фота // Бераставіцкая газета. — 2017. — 16 верасня (№73). — С. 1. ББК 462.3
Аб уборцы кукурузы ў РСУП «Алекшыцы».
Заенчкоўская, В. На хлебнай ніве — сямейны экіпаж / Вольга Заенчкоўская // Бераставіцкая газета. — 2017. — 12 жніўня (№63). — С. 1. ББК 462.3
Аб работніках РУСП «Алекшыцы».
Заенчкоўская, В. Паказалі прафесійнае майстэрства / Вольга Заенчкоўская // Бераставіцкая газета. — 2018. — 13 студзеня (№3). — С. 1, 3. ББК 462.3
Аб рабоце ў РСУП «Алекшыцы».
Заенчкоўская, В. Першы экіпаж-«Тысячнік» вобласці — у Бераставіцкім раёне! / Вольга Заенчкоўская // Бераставіцкая газета. — 2017. — 5 жніўня (№61). — С. 1. ББК 462.3
Аб уборачнай кампаніі — 2017 ў РСУП «Алекшыцы».
Заенчкоўская, В. Працуе не дзеля ўзнагарод і пашаны / Вольга Заенчкоўская; фота // Бераставіцкая газета. — 2017. — 9 верасня (№71). — С. 2. ББК 462.3
Пра Норберта Малецкага, кіраўніка аддзялення комплексу па дарошчванні і адкорме буйной рагатай жывёлы ў РСУП «Алекшыцы».
Заенчкоўская, В. Стажыраваліся на базе РСУП «Алекшыцы» / Вольга Заенчкоўская; фота // Бераставіцкая газета. — 2017. — 30 снежня (№103). — С. 3. ББК 462.3
Капица, А. Агрогородок Олекшицы. Жить здорово здорово / подготовила Ольга Беленя // Бераставіцкая газета. — 2021. — 29 мая (№ 41). — С. 6. ББК 19+462.3+52+633
Крушевская-Груша, М. За карьерой в Олекшицы / Мария Крушевская-Груша ; фото Алексея Матюша // Сельская газета. — 2020. — 24 октября (№ 123). — С. 24. ББК 462.3
О молодых специалистах в РСУП «Олекшицы» Берестовицкого района.
Курганский, Н. Где есть забота , там кипит работа: [СПК «Олекшицы»]// Белорусская нива. — 2005. — 2 сентября (№181). — С.2. ББК Б 462.3
Миклаш, И. Молодой резерв хозяйства: [о молодом резерве СПК»Олекшицы»] // Бераставіцкая газета. — 2014. — 28 чэрвеня (№ 49). — C. 1—2. ББК 462.3
Миклаш, И. Потенциал хозяйства — в людях // Бераставіцкая газета. — 2011. — 5 лістапада (№ 87). — C.1—3. ББК 462.3
О работниках СПК «Олекшицы».
Миклаш, И. «Встречи с населением помогают решать возникающие вопросы» / Ирина Миклаш; фото // Бераставіцкая газета. — 2020. — 27 чэрвеня (№ 49). — С. 2. ББК 15+22+462
О встрече председателя Гродненского областного Совета депутатов Игоря Жука с коллективом РУСП «Олекшицы» и РУСП «Массоляны».
Миклаш, И. «Главное наше богатство — люди» / Ирина Миклаш; фото // Бераставіцкая газета. — 2020. — 14 лістапада (№ 89). — С. 3. ББК 462.3
О работе РСУП «Олекшицы».
Миклаш, И. Делегаты ВНС проводят встречи в коллективах / Ирина Миклаш ; Сергей Хилюта; Юлия Предко // Бераставіцкая газета. — 2021. — 27 лютага (№ 15). — С. 2. ББК 462.3
О встрече делегатов Всебелорусского народного собрания со специалистами хозяйств Берестовицкого района (КСУП «Малоберестовицкий элитхоз», РСУП «Олекшицы».
Миклаш, И. Медаль «За трудовые заслуги» — у Яна Эйсмонта / Ирина Миклаш; фото // Бераставіцкая газета. — 2020. — 31 снежня (№ 102). — С. 3. ББК 462.3
Об Яне Эйсмонте, технике по искусственному осеменению РСУП «Олекшицы».
Михаленко, А., И. Наше главное богатство// Бераставіцкая газета. — 2015. — 28 сакавіка (№ 24). — C. 7 ББК 649+462.3
Міклаш, І. Адсвяткавалі «Зажынкі» / Ірына Міклаш // Бераставіцкая газета. — 2017. — 29 ліпеня (№59). — С. 2. ББК 462.3+64
Аб правядзенні святочнага мерапрыемства «Зажынкі» ў РСУП «Алекшыцы».
Надде, Н. «А жизнь по большому счёту удалась…»// Бераставіцкая газета.- 29 чэрвеня. — 2010. — № 50. — C.2. ББК Б462.3
О работниках СПК «Олекшицы».
Надде, Н. Безопасная эсплуотация-главное требование: [Техосмотр.СПК»Олекшицы»] // Бераставіцкая газета. — 2011. — 29сакавіка (№ 24). — C.4. ББК 462.3
Надде, Н. «Для меня лучше страны нет, чем Беларусь…»// Бераставіцкая газета. — 2014. — 9 верасня (№ 70). — C. 2. ББК 462.3
О Юрие Айрапетове, водителе СПК «Олекшицы».
Наддэ, Н. Пануе вясна на полі / Ніна Наддэ // Бераставіцкая газета. — 2017. — 1 красавіка (№25). — С. 3. ББК 462.3
Пра Уладзіміра Сазона і Генадзя Здановіча, механізатараў у РСУП «Алекшыцы».
Наддэ, Н. «Трэба, каб хацелася рабіць …» / Ніна Наддэ; фота // Бераставіцкая газета. — 2016. — 16 красавіка (№ 29). — С. 3. ББК 466
Пра Пятра Цыдзіка, даглядчыка жывёлы малочнатаварнага комплексу СВК «Алекшыцы».
Наддэ, Н. Ушанавалі за сумленную працу / Ніна Наддэ // Бераставіцкая газета. — 2017. — 7 лютага (№10). — С. 3. ББК 462.3+466
Аб падвядзенні вынікаў работы ў жывёлагадоўлі ў РУСП «Алекшыцы».
Наддэ, Н. Хутка ў поле / Ніна Наддэ // Бераставіцкая газета. — 2017. — 11 сакавіка (№19). — С. 3. ББК 462.3
Аб рабоце РСУП «Алекшыцы».
Наддэ, Н. «Чалавек — сам каваль свайго шчасця…» / Ніна Наддэ // Бераставіцкая газета. — 2017. — 25 лютага (№15). — С. 3. ББК 462.3
Пра Святлану Сарокіну, інспектара па кадрах РСУП «Алекшыцы».
Павлюкевич, В. «На земле богатым не станешь, но достойно жить можно» / Валерий Павлюкевич ; беседовал Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2021. — 23 студзеня (№ 5). — С. 2. ББК 462.3
Беседа с Валерием Павлюкевичем, директором РУСП «Олекшицы».
Предко, Ю. Встреча с трудовым коллективом РУСП «Олекшицы» / Юлия Предко; фото // Бераставіцкая газета. — 2020. — 18 ліпеня (№ 55). — С. 3. ББК 224+462.3
Романчук, Г. Хозяйству — прибыль, людям — достойную зарплату// Гродзенская праўда. — 2014. — 5 чэрвеня (№ 64). — C. 4. ББК 462.3
Самкова, З. Ценность любого государства — патриотизм его граждан / Зинаида Самкова; фото // Бераставіцкая газета. — 2021. — 19 чэрвеня (№ 47). — С. 2. ББК 224+462.3
О встрече информационно-пропагандистской группы с работниками РСУП «Олекшицы».
Семенова, Е. Тон в «Олекшицах» задает молодежь / Елена Семенова // Сельская газета. — 2019. — 29 июня (№ 74). — С. 21. ББК 462.3
О работе специалистов в РСУП «Олекшицы».
Хилюта, С. Олекшицкая Афродита победила на конкурсе // Бераставіцкая газета. — 2015. — 4 ліпеня (№ 52). — C. 1,3. ББК 462.3
Об участии СПК «Олекшицы» в республиканском конкурсе.
Хилюта, С. Валерий Павлюкевич: «Главное, чтобы каждый выполнял свое дело» / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2018. — 30 чэрвеня (№ 51). — С. 3. ББК 462.3
О Норберте Малецком, руководителе отделения комплекса по выращиванию и откорму крупного рогатого скота на базе РСУП «Олекшицы».
Хилюта, С. В ее стихах живет любовь / Сергей Хилюта // Бераставіцкая газета. — 2017. — 7 сакавіка (№18). — С. 1. ББК 462.3+81
О Наталье Малецкой, бухгалтере РСУП «Олекшицы».
Хилюта, С. «Венец всех ценностей —семья!» / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2021. — 17 жніўня (№ 64). — С. 1. ББК 462.3+64
Об организации семейного праздника в аг. Олекшицы.
Хилюта, С. В РСУП «Олекшицы» чествовали животноводов / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2019. — 23 студзеня (№ 6). — С. 1, 3. ББК 462.3
Хилюта, С. Зажиночный сноп, пышные караваи и слова напутствия / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2019. — 20 ліпеня (№ 56). — С. 1. ББК 462.3
О старинном земледельческом обряде «Зажинки» в РСУП «Олекшицы».
Хилюта, С. Залог прогресса в соблюдении технологий / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2019. — 16 лістапада (№ 89). — С. 3. ББК 462.3
Об истории РУСП «Олекшицы».
Хилюта, С. Игорь Жук: «Все социальные обязательства государство выполняет» / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2021. — 27 лютага (№ 1). — С. 1. ББК 224+225
О визите в Берестовицкий район председателя Гродненского областного Совета депутатов Игоря Жука.
Хилюта, С. На очереди — травы, свекла и кукуруза / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2021. — 13 красавіка (№ 28). — С. 1. ББК 462.3
О севе яровых зерновых и зернобобовых культур в РСУП «Олекшицы».
Хилюта, С. РСУП «Олекшицы» — в лидерах по темпам уборки рапса / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2021. — 20 ліпеня (№ 56). — С. 1. ББК 462.3
Хилюта, С. РСУП «Олекшицы» завершают уборку трав на сенаж / Сергей Хилюта // Бераставіцкая газета. — 2017. — 10 чэрвеня (№45). — С. 1. ББК 462.3
Хилюта, С. Сила роста — в кадровом потенциале / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2018. — 17 лістапада (№ 91). — С. 3. ББК 462.3
О работе сотрудников в РСУП «Олекшицы».
Хилюта, С. С хлеборобами — о насущном / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2020. — 25 ліпеня (№ 57). — С. 3. ББК 462.3
О встрече заместителя председателя Берестовицкого райисполкома Александра Курило с комбайнерами и водителями РУСП «Олекшицы».
Хилюта, С. Убирают кукурузу на зерно / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2021. — 5 кастрычніка (№ 78). — С. 1. ББК 462.3
Об уборке кукурузы в РСУП «Олекшицы».
Хилюта, С. Уборка хлебов завершена / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2020. — 11 жніўня (№ 62). — С. 3. ББК 462.3
Об уборочной кампании в Берестовицком районе.
Хилюта, С. Чтоб зима не застала врасплох / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2018. — 19 мая (№ 39). — С. 3. ББК 462.3
О районном семинаре на базе РУСП «Олекшицы».
Хилюта, С. «Чтобы люди чувствовали уверенность в завтрашнем дне» / Сергей Хилюта; фото // Бераставіцкая газета. — 2020. — 21 ліпеня (№ 56). — С. 2. ББК 462.3
О работе РУСП «Олекшицы».
Хілюта, С. Зажынкі — свята збору новага ўраджаю / Сяргей Хілюта; фота // Бераставіцкая газета. — 2021. — 24 ліпеня (№ 57). — С. 1, 4. ББК 462.3+641
Аб арганізацыі свята «Зажынкі» супрацоўнікамі Бераставіцкага раённага цэнтра культуры і народнай творчасці ў двух гаспадарках — РСУП «Алекшыцы» і СУП «МілкАгра».
Telegram-бот «Стоп экстремизм» — https://t.me/stop_extremism_bot
Новый Telegram-бот «Стоп экстремизм» сопоставляет название интересующего ресурса с республиканским списком экстремистских материалов и отображает результат.
Для получения информации необходимо нажать кнопку «Старт» и вставить в диалог ссылку на нужный ресурс.
Видеоматериалы:
9 мая отмечается всенародный праздник – День Победы в Великой Отечественной войне 1941-1945 годов, в которой советский народ боролся за свободу и независимость своей Родины против фашистской Германии и ее союзников.
День Победы – это не просто праздник, а день памяти погибших, день победы над фашизмом, день поистине со слезами на глазах, слезами радости и горечи потерь.
Великая Отечественная война началась на рассвете 22 июня 1941 года, когда фашистская Германия, нарушив советско‑германские договоры 1939 года, напала на Советский Союз.
Целью фашистских захватчиков было уничтожение советского государства и завладение ресурсами страны. На основе нацистской расовой идеологии проводилось тотальное истребление, порабощение, «онемечивание» мирного населения.
Война длилась почти четыре года и стала самым крупным вооруженным столкновением в истории человечества.
Война, трагедией вошедшая почти в каждую советскую семью, окончилась победой СССР. Акт о безоговорочной капитуляции фашистской Германии был подписан в пригороде Берлина 8 мая 1945 года в 22.43 по центрально‑европейскому времени (по московскому времени 9 мая в 0.43).
Велика цена, заплаченная за Победу. Более 27 миллионов жизней унесла война. Миллионы погибли в концлагерях, стали жертвами бомбардировок, болезней и голода. Миллионы сложили свои головы на полях сражений.
История Великой Отечественной войны – это история великого мужества, героического самопожертвования, триумфа воли во имя будущего всего человечества.
Память о тех, кто отдал свои жизни, защищая Родину, живёт в наших сердцах.
Мы гордимся подвигом наших предков, ценим мир и свободу.
Віктарына, прысвечаная 80-годдзю вызвалення Беларусі ад нямецка — фашысцкіх захопнікаў
Проект Национальной библиотеки Беларуси «Газетные строки читая сердцем. К 80-летию освобождения Беларуси от немецко-фашистских захватчиков» (о публикациях в газетах Советской Беларуси 1944 года, отражающих хронику новостей и событий освобождения нашей страны)
